Жалпы ережелер. Таратушы электр желілерінің ғазіргі трансформаторларыныңерекшеліктері, олардың орамдары алюминийден және өзектерінің құрамы топтама болаттан жасалған. Алюминий орамды пайдалану трансформаторлардың құрылысын өзгертті, олар жалпақтау, әрі биіктігі өсті. Қысқа тұйықталу өлшемдері азайғанына қарамастан (кернеу, қысқа тұйықталу кедергісі) жаңа трансформаторлардың нөлдік бір ізділігінің кедергісі 1,5…1,7 есе артты. Сонымен қоса, әдетте трансформатор орамдарына оқшаулағыш лактар сіңірілмейді. Мысты алюминиймен ауыстыру және орамдарды белгілі жағдайда қанықтырмау оның механикалық әсерге қатқылдығы мен электр желісінде тесіп өтетін қысқа тұйықталуға бекемдігіне байланысты.
Трансформаторлар тапсырыс берушілерге толық жиналған, май толтырып, пломбыланған күйде жеткізіледі. Трансформатормен бірге тұтынушыға техникалық сипаттамасы, пайдалану жөніндегі нұсқау бар бланк, термометрмен бірге оралып, болмаса, газ релелерімен және термометрлік белгі бергішпен (сигнализатор) бірге жәшікке салынған күйі жіберіледі.
Басқа трансформатор қалғанында көрсетілген техникалық мағлұматтары, қысқа тұйықталу шығыны, шығындар мен бой жүріс тоғы, орамның белсенді кедергісі, оқшаулағыш кедергісі, трансформатор орамдарының оқшаулағыштары жасалған зауытта сыналған кернеу, әр ораманың қосылу сұлбасы және қақпақтан шығатын ұштардың орналасуы жазылады. Эксплуатацияуға жабдықты тасымалдау, сақтау да кіреді. Трансформаторларды тасымалдаудың өз ерекшеліктері бар: Таратқыш желілердің трансформаторларын машинамен тасымалдайды. Тиеу жұмысын қауіпсіздығ техникасы сақтала отырып механикаландыру тиіс. Солданатын тетіктер, құралдар мен аспаптар тексерілген және көтеретін салмаққа сай болуы тиіс.
Трансформаторларды жалпақ болат қаңылтыр төселген көлбеу төсенішпен жылжытады. Тиеу кезінде көлбеу бұрышы 150-тен артпауы тиіс, аударылып кетпеу үшін, темір арған жоғары жақын ан бекітіледі. Трансформатордың екінші жақын ан керме пайдаланады. Трансформаторларды көтергенде, түсіргенде, көтеру механизмдерінің ілгіштерін баққа пісіріп бекітілген қарғашаға бекітеді. Трансформаторларды жинаулы күйінде алынатын (белсенді) бөлігінен іліп көтеруге тыйым салынады. Трансформаторларды мәшиненің қорабына жан-жақын ан тартып, қораб керегесімен арасына ағаш сына қағып бекітеді, оныңең кеюі 150-тан артпауы тиіс.
Трансформаторларды темір жолмен тасымалдаҒанда стансаларда жапсырмалары мен зауыттың сипаттама құжаты бойынша қабылдайды. Трансформаторларды қарап шығады, барлық тығыздамаларын, шҮмектері мен тығындарындағы мөрлерін тексереді. Әсіресе фарфордан істелген сыртға шығатын ұштарын қадағалап қарайды, олардың ақаулары май ағуынан білінеді. Хаттамада байқалған кемшіліктері туралы, трансформатордағы, оныңбөлшектеріндегі зақымданулар (май ағу, тығыз жабылмау, трансформаторлардың платформаға бекіткен жерлеріндегі) туралы тұтынушы темір жол өкілінің қатысуымен акт жасап, ол жәйінде дайындаушы-зауытға хабарлауы керек.
Трансформаторларды орнатқанға дейін, ғимаратта, немесе жаппаның астында сақтау керек. Ұзақ сақталған кезде трансформаторларды қарап, майының деңгейі мен сапасын бақылауы тиіс (қажет жағдайда майын деңгейіне жеткізу керек), термосифон сүзгідегі силикагелдың күйін (қажет болса силикагель мен цеолитті ауыстыру) бақылайды. Май ағатын болса, болттарын тартып қатайтады. Барлық трансформаторлар ПУЭ, ПТЭ және ПТБ талаптарына сай болуы тиіс.
Трансформаторларға қызмет көрсету үшін майдың деңгейін, температурасын, газ релені тексеруге, сондай-ақ, май алуға қолайлы, әрі қауіпсіз жағдайлар жасалған болуы тиіс. Әр трансформаторлардың майының деңгейі мен температурасыныңжоғары шегі зауыт көрсеткіштері негізінде анықталады. Майды күштеп айналдырмайтын трансформаторларда Бұл температура 950С аспауы тиіс. Майдың температурасы қоршаған ортаныңтемпературасынан 600С-ден аспауы тиіс. Трансформациялау еселігі қоздырғыш сыз қосқышпен (СС) жабдықталған трансформаторларҒа күшім жасаушылар жылына, кемінде, екі рет, жүктемелердің қысқы ең көп және жазғы ең аз болатын маусымдары алдында, ондағы трансформациялау еселігінің дұрыс қойылғандыҒын тексереді. Желінің толық кернеуіне қосылған трансформаторды қорғанышынан, тұтынушыларды электрмен қамтуды тоқтату арқылы, ажыратғаннан кейін, егер оныңдифференциалды және газ қорғаныштары болса, оныңбіреуінен Ғана ажыратылса, қорғанышта зақымдану белгісі білінбесе, ажыратған кезде екіншісі істемей тұрған болса, онда трансформаторды бір рет қайта қосуға болады.
Газ релесінен жұмыс белгі берілген кезде трансформаторларды міндетті түрде қарап шығып, газдың тҮсі мен жанҒыштығ дәрежесіне қарай, зақымдану сипатын анықтау міндет. Егер газ релесінде сары тҮсті немесе қара-көк тҮсті жанҒыш газ болса, трансформаторларды дереу ағытып тастау керек.
Жүктелу графигіне байланысты желідегі шығынды кеміту Үшін, қатарласа істейтін трансформаторлардың саны Үйлесімді болуы тиіс.
Трансформаторлардың орамдары нөлдік өткізгішпен әжұлдыз-жұлдызң сорабы бойынша қосылғанда, бейтараптағы тоқтың төменгі кернеу жақын дағысы фазаныңҮйлесімді тоғының25%-нан артпауы тиіс. Мұнда кедергінің нөлдік қатынасы мен қысқа тұйықталу кедергісі, Неғұрлым , жоғары болса, нөлдік өткізгіштегі тоқ соғұрлым аз болуы тиіс. Оныңішінде алюминий орамды трансформаторлардың нөлдік өткізгіштеріндегі тоқ күші фазадағы Үйлесімді тоқтың 10…15%-дай болуы тиіс.
Трансформаторларды ағытпай қарап шығуды, мына мерзімдерде өткізу керек: қызметкерлердің тұрақты кезекшілігі бар жерде, тәулігіне бір рет; қызметкерлердің тұрақты кезекшілігі жоқ жерде, кемінде, айына бір рет, ал трансформаторлық қосындарда, кемінде, алты айда бір рет.
Жергілікті жағдайларда, трансформаторлардың құрылысы мен күйіне байланысты, Бұл мерзімдер мекеменің электр шаруашылықына жауапты адамның үй Қарымымен өзгеруі мүмкін. Трансформаторларды кезексіз қарап шығу сырттағы ауаныңкүрт өзгерген кезінде, апатты жағдайда (көктайҒағ және т.б.) және қорғаныс әрекетінен ауытғыҒан әрбір жағдайда жүргізіледі. Бұл кездерде мыналарды: термометр мен вакуумметрдің көрсеткіштерін, трансформатор қаптарыныңкүйі мен май ағпауын, температура кеңейткіштеріндегі май деңгейінің көрсеткішіне сәйкестігін және май толтырылған кіреберістегі майдың болуын, түйіспе қоспаларында қызудың жоқтыҒын белгі беру мен разрядтаушы қорғанышын май қайтарҒыш және май жинаҒыш құрылғыныңоқшаулағыштарындағы, жерлеме ғада мен кәбілдердің жерлеме тармағтарыныҢ, майды Үздіксіз қалпына келтіру мен трансформатор Қимараттары құрылыстарын тексереді. Трансформаторларды ағытып тастап, ағымдығ жөндеу мына мерзімде: орталық таратушы қосалқы стансалардың трансформаторларын – жергілікті нұсқау бойынша, бірақ жылына кемінде бір рет; қалған трансформаторлардың барлықын – қажет болуына қарай, бірақ, кемінде 3 жылда бір рет.
Трансформаторларды жұмыстан шығару мынадай жағдайларда қажет: бір қалыпсыз шу мен трансформатордың ішінде тырсылдаулар болғанда; номинал жүктелу мен суыту жағдайында трансформатордың қызуы жоғарылай бергенде; ұлғайтқыштан май шашыраҒанда немесе шығаратын құбырдың диафрагмасы жыртылҒанда; май деңгейі май өлшейтін әйнектен төмендегенде; қорғанышын тексеру, майдан алып тексеру; қажетті сақтандыру сынағын өткізу мен өлшемдерін алу жұмыстарын өткізу үшін.