
ЖЫЛУ ӨТКІЗГІШТІК – едәуір қызған денеден қызуы аз денеге температураны теңгеруге әкеп соқтыратын жылу тасымалдаудың бір түрі. Жылу өткізгіштік кезінде энергияны тасымалдау энергиясы көп бөлшектерден (молекулалардан, атомдардан, электрондардан) энергиясы аз бөлшектерге тікелей беру нәтижесінде жүзеге асырылады.
Металдардың жылу өткізгіштігі ток тасушылардың – өткізгіштік электрон- дардың өзараәсерлесуімен анықталады. Қатты денелердің жылу өткізгіштігі қатты дененің түріне байланысты әртүрлі болады. Диэлектриктерде еркін (бос) электрондар болмайтындықтан, жылулық қозғалыстың энергиясын тасымалдау фонондармен жүзеге асырылады. Жартылай өткізгіштердегі жылуды тасымалдау диэлектриктер мен металдардағы жылу тасымалдаудан күрделі болады.
Егер температураның (Т) салыстырмалы өзгерісі бөлшектердің орташа еркін жол ұзындығынан (l) аз болса, онда жылуөткізгіштіктің негізгі заңы (Фурье заңы) орындалады: жылулық ағынның тығыздығы (q) температура градиентіне (арту немесе кему шамаларының өзгерісі) пропорционал, яғни grad T: q = –λ grad T, мұндағы λ – жылу өткізгіштік коэффициент, немесе жай ғана жылу өткізгіштік, grad T-ға тәуелсіз (λ заттың агрегаттың күйіне, оның атомдық-молекулалық құрылымына, температураға, қысымға, құрамына т.б. тәуелді).
grad T-тің шамасы өте үлкен болған кезде (мысалы, күшті соққы толқындары кезінде), төменгі температуралар кезінде (сұйық Не ІІ үшін) және газдардағы энергияның тасымалдануы тек атомаралық соқтығысулармен ғана емес, температура ~104 – 105 К болған кездегі сәуле шығару (сәулелік жылу өткізгіштік) есебінен де жүзеге асырылады. Металдардағы жылу өткізгіштік ток тасушы- лардың – өткізгіштік электрондардың қозғалысымен және өзараәсерлесуімен анықталады.
Тұрақты жылу өткізгіштік – дененің әрбір бөлігінің температуралары уақыттың өтуіне байланысты өзгермейтін кездегі жылу өткізгіштік.
Торлық жылу өткізгіштік – металдардың кристалдық торлары жүзеге асыратын жылу өткізгіштігі.
Электрондық жылу өткізгіштік – металдардың электрондары жүзеге асыратын жылу өткізгіштігі.