АРХИМЕД ЗАҢЫ – сұйықтар мен газдар статикасының сұйыққа (немесе газға) батырылған кез келген денеге сұйық (немесе газ) тарапынан дене ығыстырған сұйықтың (газдың) салмағына тең, жоғары қарай бағытталған және де дене ығыстырған сұйық көлемінің ауырлық орталығына түсірілетін ығыстырғыш (итергіш) күш әсер етеді делінетін заңы. Бұл заңды біздің за- манымыздан бұрынғы ІІІ ғасырда ғұмыр кешкен ежелгі грек ғалымы Архи- мед (б.з.б. 287 – 212) аш- қан. Жоғары қарай ығыс-
тырғыш күш архимедтік Алғашқы сызбадағы Ғ – дененің бетіне әсер ететін күштердің теңәсерлі күші, Р – қысым күші. Екінші сызбадағы Ғ1 және
немесе гидростатикалық Ғ2 гидростатикалық күштер. Осы күштердің қорытқы күші көтергіш күш деп атал- Ғ=ρg(h2–h1)S, мұндағы S – ыдыс табанының ауданы, ρ – тығыздық, g – еркін түсу үдеуі, һ1, һ2 – сұйық деңгейлерінің
ған. Сұйыққа батырылған биіктіктері.
денеге әсер ететін қысым тереңдеген сайын арта түседі. Егер дененің салмағы ығыстырғыш күштен кем болса, онда дене сұйықтың бетіне қалқып шығады, егер керісінше болса, яғни дененің салмағы ығыстырғыш күштен артық болса, онда дене сұйыққа батып кетеді. Егер әлгі екі күш өзара тең болса, онда дене сұйықтың ортасында қалқи- тын болады.