Ақпараттық жүйелерді жобалау әдістемесі
Компьютерді қолдануы бойынша, мысалы мәтіндерді теру, жобалау, дизайн өндіріс әдісі ретінде қолданылады. Мұнда оның тиімділігі анық және айтарлықтай жоғары. Бірақ пайдалану кезінде компьютер өндіріс әдісі болып емес, ал бизнесте өндірістік ақпараттық-басқармалы процестерді, басқарудың жергілікті және мемлекеттік органдарын, денсаулық сақтау, ғылым, мәдениетте немесе білімді қамтамасыз ету болып табылады.
Кәсіпкерлер үшін шешім қабылдау — іс-әрекеттің тиімді вариантын таңдау, нақты практикалық қадамдарды анықтау. Шешім таңдау болған жағдайда ғана қабылданады. Таңдау оның өнімінің тауар немесе қызмет түрінде және өндірістің дамуын болжау процесінде дайындалған іс-әрекеттің балама жиынтығын қамтамасыз етеді. Маңызды шешімдер жеке сұрақтар бойынша келісілген шешімдерді қабылдау үшін топшылау құратын компанияның өндірістік стратегиясын негізге ала отырып қабылдайды. Тиімді вариантты таңдау негізінде: күтілетін пайда, мүмкін шығынды азайту, күтілетін табыстарды дамыту мүмкіндіктері, күтілетін теріс оқиғаларды азайту, табысты бағалау ықтималдығы, «иә» және «жоқ» бағалар, функционалды-бағаланатын анализ идеясы және т.б. жүзеге асады. Бірақ кез келген әдісті қолдану үшін бірнеше облыстарда: өнім, қызметтер мен технологиялық әдістер, өнімді пайдалану ортасы, өткізу әдісі мен сату техникасы, нарықтар, бәселекестер, мемлекеттің қызмет ортасындағы өзгерістер тенденциясы мен дүниежүзілік нарық ауқаты және т.б. туралы толық және мағыналы ақпаратты жинау керек.
Компьютерді алу және оның негізінде ақпараттық технологияны құру үшін келесі сұрақтар бойынша шешім қабылдау керек:
1. Компьютер (компьютерлер) қандай мақсат үшін алынады?
2. Ақпараттың жұмыс істеу жүйесі және құжат айналымы қалай құрылған?
3. Ақпарат жүйесі мен құжат айналымы қалай жақсартылады?
4. Ақпараттық технология тым рационалды (немесе радикалды) болып қалай құрылу керек?
5. Қандай программалық кешендерді (қолданбалы программалар пакеті) алу және бизнес-процестер спецификасы негізінде программалау керек?
6. Аппараттық комплекстер құру үшін қандай аппаратты-желілік әдістер қажет?
7. Ақпаратты-басқармалы жүйелерді қайта ұйымдастырудан немесе құрудан қандай технико-экономикалық эффектілер күтіледі?
Ақпаратты-басқармалы жүйелерді құру немесе қайта ұйымдастырудың әдістемесі бірнеше сатыларды қосады.
Ең бірінші функционалды есептерді, функционалды іс-әрекеттерді, ішкі құжат айналымын, ақпараттық топтар мен ақпараттық іс-әрекеттерді анықтау мақсатында өндірістің құрылымдық бөлімшелерін тексеру және зерттеу жүзеге асырылады. Осы ақпаратты зерттеу негізінде бөлімшелердің жұмыс істеу технологиясының функционалды-ақпараттық модельдері құрылады, содан кейін өндірістің жұмыс істеу технологиясының біркелкі функционалды моделі ретінде бөлімше жұмысы технологиясының біріктірілген функционалды моделі орындалады, сонымен қатар өндірістің біркелкі құжат айналымының ақпараттық моделі құрылады. Жұмыстың осы кешенін орындау нәтижесінде өндірістің құрылымы мен технологияны жетілдіру бойынша ұсыныстар қалыптастырады.
Ақпараттық жүйенің өзін құру үшін максималды мүмкін деңгейде бизнесті автоматтандыратын стандартты қолданбалы программалар пакетін қолдану ұсынылады:
• «клиент-сервер» ақпараттық технологиясы бойынша корпоративті құжат айналымы мен операциялар;
• электронды құжаттармен басқару;
• қиын ақпараттық жүйелерді жобалау, модельдеу және анализ;
• іс-әрекеттің экономикалық (бағалық) анализі;
• жаңа технологиялардың өндірісі мен тиімділігін бағалау;
• шешім қабылдауды қолдау жүйесін құру.
Қиын ақпараттық жобаларды іске асыру үшін алуан түрлі периферийлі құрылғылары бар жүздеген компьютерлер құру, есептеу жүйелерін бөлу және жергілікті жүйелерді құру, арнайы программалық қамтамасыз етуді меңгеру қажет. Нарық өзгерсе – компьютерлік қосымшалардың даму стратегиясы өзгереді. Кәсіпкерлер өздерінің мәселелерін шешу үшін компьютерлік нарыққа жүгінеді. Осы нарықта әр түрлі қиын шешімдерді қабылдау негізінде бағаны қосатын жүйелік интеграторлар мен осы әдістерді сатушылар, программалы-аппараттық әдістерді шығаратын өзара қарым-қатынас жүйесін құрады және жетілдіреді. Компьютерлік нарық қамтамасыз ететін шешімнің бес түрлі деңгейін бөліп қарастыруға болады:
• керекті ақпараттық жүйе конфигурациясын өз бетімен құру және ұйымдасқан компьютерлік техниканың таралу каналдарында программалы-аппараттық әдістерінің жеке модельдерін иелену;
• өндірістерге назар аудару – білікті мамандар қызметін ұсыну негізінде шешімнің бағасын қосатын жүйелік интегранттарға; программалы-аппараттық әдістердің жеке модульдерін алу және қажетті конфигурациясы бар ақпараттық жүйені өз бетімен құру;
• ақпараттық проектілерді орындау және мамандандырылған шағын дербес өндірістердің программалы-аппараттық әдістерін дайындауы бойынша қызмет көрсету, одан да тиімді жалпы және жеке ақпараттық мәселелерді шешу
Соңғысы аутсорсинг (ағылшын тілінде outsourcing “әдістерді тартып шығару” «откачка средств» деген мағынаны береді) арнайы атауын алды. «Аутсорсинг» терминінің мазмұны кәсіпкер аппаратты-программалық кешен бойынша барлық есептерін сыртқы өндірістерге жүктегенде, ал өзі осы кешеннің ақпаратын ғана пайдаланатын осындай жұмыс әдістемесін анықтайды.
Кәсіпкердің келісімі мен тапсырмасы бойынша сыртқы өндіріс кез келген мүлтіктерді жояды және қажетті жағдайда модернизация (жаңарту) жүргізеді.
Аутсорсинг сыртқы өндірістерден ақпараттар тобын өздігінен алуды, ал өздігінен құрылмаған және техникалық кешендерді енгізуді жобалайды.