АГРЕССИЯ — Басқанын жерiне әскер күшiмен шабуыл жасау, басып алу
АДМИНИСТРАЦИЯ — мемлекеттiк басқарудың реттеушi атқарушы органы
АЗАМАТТЫҚ ҚОҒАМ — Қоғамдағы экономикалық рухани адамгершiлiк дiни, ұлттық қатынастардың жиынтығы
АЙ- уақыт есебінің бірлігі, айдың жерді айналу периодына тең
АЛФАВИТ- қандай да бір тілдің жазбаша түрде қабылданған әріптердің жиынтығы Белгілі бір тәртіп бойынша орналасқан әліпби
АРХЕОГРАФИЯ- қолданбалы тарихи пән. Тарихи деректерждің басылымдарының ережесі мен әріптерін қарастырады
БУЫНДЫҚ ЖАЗУ- б.з.д 10-11 ғ кезінде турікшілерде буындық жазу қолданды.
ВЯЗЬ- декаративтік жазу
ГЕНЕОЛОГИЯ – ру, шығу тегін зерттейтін ғылым
ГЕРАЛЬДИКА – елтаңбаларды зерттейтін ғылым
ГРИГОРИАН КАЛЕНДАРЫ-осы күнгі халықтардың көпшілігінде қолданылатын санау жуйесі
ГРИГОРИАН КҮНТІЗБЕСІ — 1582 ж Рим папасы Григорий 13 бастамасымен реформаланған күнтізбе. Оның уақыты 365 тәулік 5 сағат 49 минут 12 секунд
ДӘУІР — уақыт өлшемі, кезең, Дәуір кезеңдері: политикалық, діни, фиктивтік, және нақты
ДИКТАТУРА — антогенистiк топтар бар, қоғамдағы, бiр топтың саяси билiк жүргiзу жүйесi
ДИПЛОМАТИКА — актілерді зерттейді
ДИПЛОМАТИЯ- екі ел арасындағы қарым-қатынас
ЕРЕТИК — Рим коталик шiркеуiнiң докладтарын жоққа шығырушы және мойындамайтын адамдар осылай аталған.
ЖАЗ — Көне Русьтегі мезгіл ауысымының толық айналымы
ЖАРТЫЛАЙ УСТАВ- 14 ғ бастап 15 ғ дейін тұрақтаған Кирилл алфавитінің бір түрі
ЖЕДЕЛ ЖАЗУ-15 ғ пайда болған жазу түрі
ЖЫЛ-уақыт бірлігі, жердің кунді айлану периодына тең
КАЛЕНДАРЬ- әр айдың біріншісі куні деген сөзден шыққан , бірақ таб-ң кезеңінде құб-ң негізінен уақыт санау жүйесінің өзі ертеде шыққан
КАЛЛИГРАФАЛОГИЯ- Кытайлық жазу үлгісіне тән. Бейнеленіп жазылған жазудың ерекше зерттелуі
КИНОВАРЬ — көне жазбашылар қолданған сарғылт түсті краска
КИРИЛЛ МЕН МЕФОДИЙ — еж славяндардың жазу өнерінің дамуына улес қосқан ғалымдар
КИРИЛЛИЦА- славян жазу графикасы
КОНСТИТУЦИЯ — қоғамдық және мемлекеттiк құрылыстың негiзiн мемлекеттiк органдар жүйесiн олардың құрылуы және қызметiн азаматтардың құқықтары мен мiндеттерiн анықтап беретiн мемлекеттiң негiзгi заңы
КОНЦОВКА — тараудың немесе беттің соңындағы текст астындағы сурет
КРИПТОГРАММА — ерекше маңыздығы бар адамдарға ғана түсінікті жазба таңбалары
КРИПТОГРАФИЯ- құпия жазу
ҚАҒАЗ — өсімдік талшықтарын белгілі бір тәсілмен өңдеу және бір-бірімен матастыра байланысу арқылы жұқа парақ түрінде жасалған материал
ҚОЛЖАЗБА — 1 қолмен жазылған немесе жазу машинасымен басылған жазба шығарма 2 баспаға ұсынылған немесе терімге жіберілген материалдың түп нұсқасы
ЛИТРОЛОГИЯ — өлшемдер және ақша системасын зерттейді
МАГИСТР — ежелгi Римде кейбiр қызмет адамдардың лауазымы, шенi
МЕЗГІЛ — жыл уақыты
МЕТОН ЦИКЛІ — уақыт кезеңі, 19 жылға немесе 6940 тәулікке тең Мұны көне грек астрономы және математигі метон орнатқан оның йиклі көнерек күнтізбесінің негізі болды.
МИНИЯТЮРА- көне қолжазбалар мен кітаптардағы сырмен жазылған кішігірім сурет
НЕРГРАФИКА- қазіргі кездегі жаңа заманның қолжазбасының сыртқы жақтарын зерттейді
НУМИЗМАТИКА – мәнеттерді зерттейтін ғылым
ОНОМАСТИКА — жеке атауларды оқытатын ғылым саласы
ОХРА — сары түсті краска
ОЮ — геометриялық, өсімдік пен жануарлар элементтерінің үйлестірілген графикалық өрнек
ПАЕРОК — сөз болетін белгі. Жарғылық жазбаларда қолданылған «ерь» белгілерінің орнын айырбастаған
ПАНТЮЗО — қағазға сым терімен вертикальді линиямен қалдырылған су белгісі
ПЕРГАМЕНТ- төл терісінен өңделіп жасалған кітаптың бір түрі
ПОЛИМПИСТЕР — пергаменттің қымбаттылығынан бір кезе жазылған тексті қырып тастап орнына жаңа текст жазу
ПОПИРАЛОГИЯ — папирустағы жазу-сызуды оқытатын ғылым
ПУНИКАЛЫҚ ЖАЗУ — Орзон-Енисей , Талас өзені бойынан табылған байырғы түркі жазуы
РЕГЕСТ- құжатты оның тілі мен құрылымын сақтай отырып баяндаудың ерекше белгісі
РЕДУКЦИЯ-жцыл санаудың бір жуйесін басқа бір жүйесіне аударылған датасы.
СОБОР — 1/ ел басқаратын қызмет иелерiнiң немесе халық өкiлдерiнiң жиналысы.2/ СОБОР- қалалық үлкен шiркеу
СОСЛОВИЯ — мемлекетiндегi заң жүзiнде жағдайы бiрдей адамдарды бiрiктiретiн қоғамдық топ сословия бөлiну қоғамның таптық жiктелуi негiзiнде туды, әр бiр сословияның заңда баянды етiлген белгiлi правалары мен мiндеттерi болады
СТЕНОГРАФИЯ- текті бейнелеудің жаңа тәсілі
СТИГМА — ертедегi Грецияда құлдардың қылмыстылырдың денесiне салынатын таңба, 2/дененiң әр түрлi бұзылулардың жалпы аты.
СФИНКС — ежелгi Египеттегi басшы адам денесi арыстан бейнесiндегi алыптас мүсiн 2/ фараон күшiнiң символы,3/ түсiнiксiз жұмбақ жан иесi, құпия адам
СФРАГИСТИКА – мөрлерді зерттейтін ғылым
СФРАГИТИКА- мөрлерді оқытатын ғылым
ТЕРОТОЛОГИЯЛЫҚ ОЮ-фантастикалық түрде бейнеленген қорқынышты аңдық өрнектер
ТИРАНИЯ — Ежелгi Греция Римде және орта ғасырлардағы мемлекеттерде өкiметтi күштеп басып алушы, және билеушi адам 2/ басқаруды зорлық-зомбылық арқылы жүргiзушi
ТИТУЛ — лауазым феодалдың және буржуазиялық қоғамдарда адамдарға берiлетiн құрметтi атақ Мысалы граф, барон
УАҚЫТ ЕСЕБІНІҢ ЖҮЙЕСІ- календарь
УСТАВ- 14 ғ дейін ү стемдік еткен Кириллл жазуының түрі
ШТЕМПЕЛЬ-қағазды тауарлық маркілеу, қағазға фабрикалық белгі соғу
ЭПИГРАФИЯ- тас плиталардың , суйектің металдың , саз балшықтың бетіндегі жазуларды зерттейді
ЮЛИАН КУНТІЗБЕСІ- бэд 46 ж Ю. Цезарьдың реформасфның нәтижесінде құрылғанкүнтізбе