1. Күрделі сөздердің түрлері.
2. Біріккен сөз, олардың басты белгілері.
3. Кіріккен сөздердің пайда болуындағы фонетикалық факторлардың маңызы.
4. Қос сөздер, сипаттары, түрлері: қайталама қос және қосарлама қос сөз. 5. Қысқарған сөздер және олардың түрлері, олардың жасалу жолдары,
Күрделі сөздердің жеке тараулары (біріккен сөздер, қос сөздер, қысқарған сөздер) жайы Кеңес дәуірінің алғашқы кездерінен бастап-ақ тек оқулықтар емес, сонымен қатар жеке ғылымы мақалалық зерттеулер объектісіне айналды да, 40-50-жылдардан бастап ішінара диссертациялық зерттеу тақырыбына көшті. Бірақ жалпы алғанда, қазақ тілі білімінің күрделі сөз мәселесі толық шешіліп болған жоқ. Күрделі сөздердің түрлеріне біріккен сөз, қос сөз, қысқарған сөз, құрама сөз жатады.
Күрделі сөз дегеніміз –синтаксистік қатынастарын жоғалтып, семантикалық мағынасы жағынан да, грамматикалық қызметі жағынан да тұтас бір бүтін тұлға ретінде қалыптасқан тіркес.
Біріккен сөз деп компоненттері мағына жағынан да, форма жағынан да елеулі өзгерістерге ұшырамай-ақ, өз ара бірігіп, жинақталған бір тұтас лексика-семантикалық мағына білдіретін күрделі сөзді айтамыз.
Мысалы: Тасбақа, Екібастұз т.б.Кіріккен сөз деп компоненттерінің я біреуі, я екеуі де бірдей әуелгі өз мағыналарынан айрылып, тұтасымен тұрып басқа бір жалпы мағына білдіретін күрделі сөздерді айтамыз. Мысалы: Сексен, тоқсан, әкел, биыл.
Белгілі бір қоғамдық ұйымдар мен мекемелердің атауын қысқартып жазуды қысқарған сөздер деп атаймыз. Мысалы: ҚазМПУ, АҚШ, ҚазССР. Қос сөздер қайталама және қосарлама болып екіге бөлінеді.
Қайталама қос сөздер белгілі бір сөздің я қосымшасыз, я қосымшалы түрінің екі рет қайталануы арқылы, я сол сөздің не бір дыбысының немесе бір буынының өзгеріп қайталануы арқылы жасалады. М. Мая-мая, бара-бара, қап-қара т.б.
Қосарлама қос сөздер лексикалық мағынасы басқа-басқа екі түрлі сөзден құралады. М. Ата-ана, үлкен-кіші, ертелі-кеш т.б.
Бақылау сұрақтары:
1.Күрделі сөз деген не?
2.Күрделі сөздердің түрлері?
3. Біріккен сөз, кіріккен сөздер дегеніміз не?
4. Қос сөздердің қайталама және қосарлама түрлері дегеніміз не?
Ұсынылатын әдебиеттер:
1.Қазақ тілінің грамматикасы. Алматы,1967
2.Қазақ грамматикасы Астана, 2002
3.Маманов Ы.Қазіргі қазақ тілі Алматы,1966
4. Ысқақов А.Қазіргі қазақ тілі. Морфология Алматы, 1991