Аффект- «жан толқуы» деген латын сөзі. Бұл адамның психологиялық күйініш, сүйініш сезімдері үстіндегі көңіл күйінің айқын көрінісі (сезімі мен эмоциясы) Мәселен қайғырып жылау немесе шаттық сезімі билеген адамның қарқылдап ішегі түйілгенше күлуі сияқты әралуан аффектік жағдайлар.
Әрекет- белгілі мақсатты орындауға бағытталған оңашаланған қимыл. Ол қимыл қозғалыс арқылы орындалатын сыртқы және ақыл оймен орындалатын ішкі әрекет болуы мүмкін.
Бағдарлау реакциясы-жағдайдың өзгеруіне орай организмнің өте күрделі әрі арнайы тітіркендіргіштерге
Эвристика-грек сөзі, қазақша табамын деген мағына береді.
Пластика-гректің пластикосдеген сөзі, мәнер қалдыру деген мағына береді.
Ассоциация-ассоциатио-латын сөзі, амал деген мағына береді.
Мнемоника-грек сөзі. Жаттау өнері дген мағына береді.
Реминисценция-латынның реминицентиа деген сөзі, еске түсіру деген мағына береді.
Ретроактив— латын сөзі, кері әсер етуші деген мағына береді.
Проактивтік— латын сөзі, ілгері әсер етуші деген мағына береді
Психастения- 1) психикалық элсіздік; 2) ақыл- ойы кем, ақыл- ой мешеулігі.
Психика- (грек рзусһікоз — ішкі сезім, көңіл күй) — объективті шындықты түйсік,
қабылдау, елестету, сезім, ерік, ойлау арқылы белсенді бейнелейтін мидың жүйелі қасиеті.
Психикалық ахуал — ( Психическое состояние) — психикалық процестің
динамикалық керінісін жэне индивид психикасының белгілі бір қалыптасқан шартты кезі мен көрінісін айқындайтын үғым.
Психикалық детерминизм -(Психический детерминизм) — барлық
психикалық актілер мен көріністердің өзіндік себебі мен мағынасы бар және олар бұрынғы нәрселердің күйіне тэуелді дейтін біржақты көзқарас.
Психикалық процестер — (Психические процесы)- адамның миында
болатын және сезімде, қабылдауда, қиялда, зердеде, ойлауда, сөйлеуде үнемі жэне өзгермелі түрғыдан бейнеленетін ішкі өмірлік қызмет процестері.
Психикалық энергия -(Психическая энергия) -психикалық аппарат пен
психикалық көріністің негізін өлшеуге лайықты энергия түрі.
Психогенез — (грек. рзусһе — жан, §епезіз — шығу тегі) — психикалық
қүбылыстардың дүрыс қалыптасқан жэне науқасқа үшыраған көріністерінің бастауын қарастыратын үғым. Психогенез «бүрынғы психикалық процестер кейінгі
бақылаудағы көріністерінің қалыптасуына міндетті түрде ықпал етеді» деген психикалық детерминизм қағидасын негізге алады.
Психогенетика — (псіао … және грек. §епеіікоз — туылуына, шығу тегіне
жататын) — психикалық және мінез- қүлықтық кейбір құбылыстардың түқымқуалаушылық сипатын жэне олардың генотипке тәуелділігінзерттейтін ғылым саласы.
Психогигиена —(психо… және грек. һу§іепоз — емдік) — дені сау адамдарды
психикалық жүйке ауытқушылығынан, психикалық зақымнан сақтандыруүшін
арнайы көмек көрсететін медициналық психология саласы.
Психодинамика — {психо… жэне грек. сіупатіз — күш) — қарама -карсы бағыттағы
мотивациялық ықпалдан туындайтын ойлану, сезіну, мінез-қүлық қүбылыстарын
түсіндіретін психикалық талдаулық теорияның маңызды саласы.
Психодрама — (психо… жэне грек. сігата — іс- эрекет) — топтық психотерапияның
бір түрі; мүнда пациенттер актерлер мен көрермендер сапасында кезектесіп шығады, осының өзінде олардың рөлдері қатысушылардың барлығы үшін түлғалық мэн-мағынасы бар өмірлік жағдаяттарды үлгілеуге бағытталады; бүл орайда, барабар емес эмоциялық реакцияларды болдырмау, элеуметтік перцепцияны пысықтау, өзін -өзі неғүрлым тереңірек танып- білу мақсаты көзделеді. Психодрама үғымын жэне процедурасын Д. Морено (АҚШ) үсынып, оны әлеуметтік проблемаларды шешудің бір қүралы деп түсінедірді.
Психоз — (грек. рзусһе — жан) — жеке адамды тоқыраушылыққа үшырататын психикалық қызметтің ауытқушылығы немесе психикалық науқастық.
Психолингвистика — {психо… және франц. Нп^иізіідие < лат Ііп§иа — тіл)-
адамның сөйлеу қабілетінің қалыптасуы мен бір қалыпты өтуін зертейтін психология мен лингвистика аралығындағы ғылым саласы.
Психологизм — элеуметтанушылық зерттеу принципі; мүнда әлеуметтік
процестер мен қүбылыстар психологиялықтың туындылары деп сипатталады.
Парадигма — (грек. Paradigma —үлгі) –1) берілген білімдер саласындағы белгілі бір тарихи кезіеңдегі ғалымдардың зерттеу практикасы соларға қарап ұйымдастырылатын негізгі ғылыми жетістіктер (теориялар, әдістер) жүйесі. Ұғымды енгізген америкалық тарихшы Т.Кун ғылыми пәннің дамуында прпарадигмалық кезең (Парадигма белгіленер алдындағы кезең), Ппарадигма үстемдігі кезеңі, дағдарыс және ғылыми революция кезеңі (парадигмалардың алмасуы, бірінен екіншісіне өту) болады деп пайымдады. Парадигма тұжырымдамасы алға қойған проблемалар (ғылыми пән және оның даму кезеңдері туралы, таным субъектісі ретіндегі ғылыми қауымдастық туралы және т.б.) отандық ғылымда диалектикалық материалистік әдіснама тұрғысында талдап шешілуде; 2) шындық болмыстың мәнді сипаттарын білдіретін ұғымдар жүйесінде тұлғаланған қатаң ғылыми теория; 3) белгілі бір тарихи кезең ішінде ғылыми қоғамдастықта үстем болатын зерттеу әдістерінің, проблемалар қою мен оларды шешудің бастама тұжырымдамалық схемасы, моделі.