Қазақ халқының салт-дәстүрлері өте бай және мағыналы. Олардың әрқайсысы тәрбиелік, әлеуметтік және рухани мәнге ие. Төменде ең негізгі 50 салт-дәстүрді топтастырып ұсынамын:
1. Баланың дүниеге келуі және балалық шақ
- Сүйінші – қуанышты хабар жеткізушіге берілетін сыйлық.
- Есім қою (Азан шақыру) – балаға ат қою рәсімі.
- Шілдехана – нәрестенің дүниеге келуіне арналған той.
- Қалжа – босанған әйелдің денсаулығын түзеу үшін сойылатын мал.
- Бесікке салу – баланы алғаш рет бесікке бөлеу.
- Қырқынан шығару – баланың туғанына 40 күн толғанда жасалатын рәсім.
- Тұсаукесер – бала қаз-қаз тұрғанда, тез жүріп кетсін деген тілекпен жасалатын жоралғы.
- Атқа мінгізу – ер баланы ер-тоқымды атқа алғаш отырғызу.
- Сүндет той – ер баланың мұсылмандық парызын өтеу тойы.
- Тілашар – бала алғаш мектеп табалдырығын аттағанда жасалатын той.
2. Қыз ұзату және үйлену тойы (Құдалық)
- Қыз айттыру – болашақ келінді алдын ала таңдау.
- Құда түсу – екі жақтың туыстық келісімі.
- Сырға салу – қыздың басы байланғанының белгісі.
- Қалың мал – күйеу жағынан қыздың ата-анасына берілетін мал немесе қаржы.
- Киіт кигізу – құдалардың бір-біріне киім, сыйлық ұсынуы.
- Қыз ұзату – қызды өз үйінен шығарып салу салтанаты.
- Сыңсу – ұзатылатын қыздың өз жұртымен қоштасу жыры.
- Беташар – келіннің бетін ашу және оны жаңа туыстарымен таныстыру.
- Неке қию – діни жолмен некелесу.
- Келін түсіру – жас келінді күйеуінің үйіне қабылдау.
- Үй көрсету – келінді ауылдағы жақын туыстардың қонаққа шақыруы.
- Төс қағыстыру – жаңа құдалардың достасу рәсімі.
- Қоржын сөгу – құдалар әкелген сый-сияпатты ашу.
- Сәлем салу – келіннің үлкендерге иіліп құрмет көрсетуі.
- Отау көтеру – жас жұбайларға жеке отау тігу.
3. Қонақжайлылық дәстүрлері
- Қонақасы – алыс жолдан келген қонаққа арнайы дайындалатын ас.
- Қонақкәде – қонақтан өнер көрсетуін (ән, жыр) сұрау.
- Байғазы – жаңа киім немесе бұйым үшін берілетін сыйлық.
- Көрімдік – жас нәрестені, келінді немесе бағалы затты алғаш көргенде берілетін ақша.
- Шашу – қуаныш сәттерінде тәттілер мен тиындар шашу.
- Сарқыт – тойдан немесе қонақтан үйге дәм алып қайту.
- Ерулік – жаңа көшіп келген көршілерді қонаққа шақыру.
- Сүйінші сұрау – жақсы хабар әкелгенде сый дәмету.
- Тізе бүгу – кез келген үйге кіргенде, дәмнен ауыз тию үшін отыру.
- Ат тергеу – келіндердің қайын жұртының есімдерін атамай, ат қоюы.
4. Мейірімділік пен әлеуметтік көмек (Асар)
- Асар – ауыр жұмысты (үй салу, шөп шабу) жұмыла бітіру.
- Жылу жинау – бақытсыздыққа ұшыраған адамға ағайынның көмектесуі.
- Ат мінгізіп, шапан жабу – еңбегі сіңген адамға көрсетілетін құрмет.
- Бата беру – жақсы тілек айту.
- Көгентүп – туыстардың жас балаға мал атауы.
5. Тұрмыстық және рухани дәстүрлер
- Тұздық – ет піскенде сорпаға қамыр мен пияз салып дайындау.
- Сыбаға – сыйлы қонақтар мен қарияларға арналған арнайы ет мүшелері.
- Табақ тарту – қонақтың дәрежесіне қарай етті ұсыну.
- Шөміш қағу – ай тұтылғанда немесе басқа ырымдарда жасалатын әрекет.
- Наурыз көже – жыл басында пісірілетін қасиетті ас.
- Көрісу (Амал мерекесі) – наурызда адамдардың бір-бірімен қауышуы.
- Тоқымқағар – сапарға шыққан адамның амандығы үшін жасалатын той.
- Базарлық – алыс сапардан келгенде жақындарына әкелетін сыйлық.
- Тойбастар – той соңында қонақтарға таратылатын кәделер.
- Қонақжайлылық (Төрге шығару) – үйге келген ең үлкен немесе сыйлы адамды төрге отырғызу.