Манапова А.К., Баязитова З.Е.
Кҿкшетау қ., Ш. Уҽлиханов атындағы Кҿкшетау мемлекеттік университеті
ainurka-2291@mail.ru
Қазіргі қоғам дамуының кезеңі күрделі ҿзгерістермен сипатталады. Қоғамдағы ҿзгерістер білім беру секторына да ҽсер етіп жатыр. Студенттерді оқытудың жаңа ҽдістері енгізілді, оның ішінде электрондық оқу құралдарын пайдалану — университеттегі білім беру жүйесін жаңғыртуға бағытталады. Бұл «География» мамандығының студенттерін де кҽсіби тұрғыдан даярлау мен оқытудың жаңа тҽсілдерін ҽзірлеуді талап етеді.
География ғылымы – ҿте қызықты да күрделі ғылым. Пҽнге қызықтыру арқылы студенттерге табиғаттың күрделі құбылыстары мен заңдылықтарын ұғындырып, сапалы білім беру оқытушыдан үлкен шеберлікті, оған қоса ғылым мен техника жаңалықтарын, яғни жаңа педагогикалық технологияларды ҽр сабағында тиімді қолдануды талап етеді.
«Қазіргі заманда жастарға ақпараттық технологиямен байланысты ҽлемдік стандартқа сай мүдделі жаңа білім беру ҿте қажет» деп Елбасымыз атап ҿткендей, жас ұрпаққа білім беру жолында ақпараттық технологияны оқу үрдісінде қолдану мен оның тиімділігін арттырудың маңызы аса зор.
Жаңа ақпараттық технологияны оқыту процесінде пайдалану, студенттің шығармашылық интеллектуалдық қабілетінің дамуына, ҿз білімін ҿмірге пайдалана білу дағдыларының қалыптасуына ықпал етеді. Электронды оқулықтар оқушыны білім қорымен қаруландырып қана қоймай, оның танымдық белсенділігін арттыруда да алатын орны ерекше.
«География» бакалавры мамандығы бойынша білім беру стандарттары мен оқу бағдарламалары аясында «Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» оқу курсы студенттерге таңдау пҽні ретінде ұсынылады.
Геодемография халықтың санын, құрамы мен құрылымын, аумаққа бҿлінуін, ҿсу немесе кему динамикасын қоғамдық-тарихи жағдайлармен байланыстырып зерттейді. Геодемографиядағы ең басты мҽселе — халық санының ұдайы ҿзгеруін, ҿсу мҿлшерін, дамуын анықтау [1;5]. Ал геоурбанистика қалалық орталықтардың жұмыс істеуі мен дамуына байланысты мҽселелерді жан-жақты талдау жҽне зерттеу жұмыстарымен айналысады [2;43].
«Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» оқу курсы бірнеше оқу-ҽдістемелік материалдарымен қамтамасыз етіледі: оқу жұмыс бағдарламалары, дҽрістер, тҽжірибелік сабақтарға арналған материалдар, студенттердің ҿзіндік жұмысына арналған ҽдістемелік жҽне қосымша материалдар жҽне бақылау материалдары.
Бірақ бұл материалдарды оқытушылар жеке қолданатындықтан (бұл пҽн бойынша студенттерді оқытудың тиімділігін тҿмендетеді), компьютерлік технологияны пайдалана отырып, оқу үдерісін оңтайландыруға кҿмектесетін электрондық оқулық жасау мҽселесі туындайды.
Осылайша, «Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» пҽні бойынша «География» бакалавры мамандығының студенттеріне арналған электрондық оқулық ҽзірлеу қажеттілігі келесідей:
1. «Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» пҽні бойынша электронды оқулық жасау жҽне құру, студенттерге материалды ҿз бетінше оқып үйренулеріне кҿмектесу жҽне оқытушыларға электронды оқытулықтардың кҿмекші құрал ретіндегі маңыздылығы;
2. Электронды оқулықтар бойынша оқытудың заманауи жетістіктеріне негізделген кешенді, педагогикалық ғылым мен компьютерлік технологияларды дамытудың қажеттілігі жҽне ҽдістемелік негіздері;
3. Ғылыми жұмыстармен айналысу, қажетті материалдар табу мҽселесін жеңілдету.
Қарапайым оқулықта барлық ақпарат мҽтін жҽне график түрінде кҿрсетіледі. Электронды оқулықта барлық мультимедиялық технологияларды тиімді қолдануға болады.
Біріншіден, электронды оқулық мҽтінін түрлі-түсті ерекшеленген шрифтімен (жартылай қалың, курсив, асты сызылған) жазуға болады. Арнайы символдарды, пиктограммаларды кҿптеген ҽр түрлі ҽліпбилерді (кириллица, латиница жҽне т.б.) қолданумен математикалық формулаларды жҽне мҽтіндерді бір тұтастыққа қалыптастыру мүмкіндігі бар. Мысалы, «Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» пҽні бойынша қамтылатын келесі: «Дүние жүзінің халқы», «Тұрғындар саны жҽне олардың ҿсу жҽне кему ырғағы», «Халықтың ұдайы ҿсуі жҽне типтері», «Тұрғындарды санау ҽдістері мен халық санағы» тақырыптарында математикалық формулаларды қолданып, тұрғындар санын, олардың ҿсу жҽне кемуін есептеуге ыңғайлы болар еді.
Екіншіден, ҽр түрлі графикалық бейнелерді (суреттерді, фотоларды, кестелерді, гистограммалар мен үш ҿлшемді бейнелерді) жеңіл құруға болады. Осының барлығын қозғалысқа келтіруге болады. Бұл жоғарыда аталған пҽннің негізінде «Дүние жүзінің халқының ұлттық құрамы жҽне оның жіктелуі, нҽсілдік жҽне діни құрамы», «Жер шары тұрғындарының орналасуы жҽне кҿші-қоны» тақырыптары бойынша халықтың ұлттық, нҽсілдік жҽне діни құрамын графикалық бейнелер арқылы сипаттауға жақсы мүмкіндік туғызар еді.
Үшіншіден, нақты ақпарат, сурет, басқару батырмалары блогына жҽне т.б. қатынау барысында жаңа дауыстық бейнелерді немесе дауыс сигналдарын қолдануға болады. Автономды режимде дауыстық клиптарды қоюға, динамикалық процестерді дауыстауға болады.
Тҿртіншіден,білімберуқажеттілігінедайындалып, магнитті тасымалдаушыларда жҽне фотопленкада сақталған бейнематериал, бейнебаяндарды қолдануға болады. Мысалы, «Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» пҽні бойынша электрондық оқулыққа видео-дҽрістер енгізу.
Бесіншіден, мультимедиялық технологиялар анимацияларды, суреттерді «шығаруға», мҽтінді жҽне оқулықтың басқа да объектілерін қолдануға мүмкіндік береді. Бұл технология эксперименталды жұмыстарды визуалды түрде кҿрсетуге, қауіпті тҽжірибелерді жүргізуге мүмкіндік береді. Осылайша, «Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» пҽнінен келесі тақырыптарды оқытуда мультимедиялық технологияларды қолдануға болады: «Ҽлемдік урбандалу географиясы жҽне қазіргі заманғы қалалық кеңістік», «Қала жҽне ауыл халқы», «Аймақтық сипаттама: Қазақстан жҽне ТМД, Шетелдік Азия жҽне Еуропа, Африка, Солтүстік жҽне Латын Америкасы, Аустралия жҽне Мұхиттық аралдардың халқы».
«Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» пҽні бойынша электрондық оқулық құру арқылы оқытудың келесі мүмкіндіктеріне қол жеткізуге болады:
Сырттай оқитын студенттерге жҽне сабаққа ҽр түрлі себеппен келмеген жағдайда элетрондық оқулық таптырмайтын оқулық болып табылады; Компьютерлік тест ретінде жеке дара білімді бақылау; Студент ҿзіне қиын сұрақтарға қатып келуіне болады; Оқыту процесін үш тілде жүргізуге болады.
Экологиялық талаптардың іске асуы (орман массивін сақтау, қағаз, типографиялық бояуларды шығаратын ҿндірістің қысқаруы).
Қорыта келгенде, қазіргі кездегі оқу-тҽрбие үрдісінде ҽлеуметтік сұраныс технология деңгейінің жетістігін талап етеді, яғни оқыту мен тҽрбиелеудің мазмұнын модернизациялау деңгейінен (бағдарлама, оқулық, оқу курстары) ҿтіп, екінші саты– ақпараттық технология деңгейіне кҿтеріледі. Ақпараттық технологияларды сабақта үнемі жҽне жүйелі қолдану студенттердің пҽнге қызығушылықтарын оятып, ҿзіне деген сенімін ұлғайтады, оқыту процесінің сапасын арттыруға кеңінен жол ашады жҽне уақыт үнемделеді, оқу ҽдісі мен құралдарын таңдауға, түрлендіріп отыруға мүмкіндік туғызады. Электрондық оқулық пен электрондық каталог құрудың немесе оны қолданудың студенттер үшін берер пайдасы мол. Соның ішінде «География» мамандығының студенттері үшін «Геодемография жҽне геоурбанистика негіздері» пҽні бойынша электрондық оқулық жасау бір жерден ақпаратты алуға кҿмегін тигізеді.
Әдебиеттер:
1. В.А.Борисов. Демография. М.: Издательский дом Notabene, 2001. — 5 б.
2. Перцик Е.Н. Геоурбанистика. М.: Академия, 2009. — 43 б.