Антикалық кезеңдегі психологияның жалпы сипаттамасы. Алғашқы антикалық теориялардың қалыптасуы. Платонның жан мен таным туралы ілімі. Аристотельдің жан мен оның құрылымы туралы ілімі. Мақсаты. Студенттерге антикалық психологияның дамуы туралы психологиялық түсініктерін қалыптастыру.
Платонның 427 – 347 б.э.д. жан мен таным туралы ілімі. Платон ілімінің кейінгі дәуірмен күні бүгінге дейінгі психологиялық ой – пікірлерге әсері. Гераклиттің УІ – У ғ. б.э.д. жан туралы, табиғаттың жалпы заңдарына тәуелділігі жайлы идеялар. Атомистер: Левкипп, Демокрит 460- 347 б.э.д. Эпикурдың материалистік көзқарастары. Демокрит пен өзге атомистердің психологиялық танымның кейінгі дамуына ықпалы. Аристотельдің 384 – 322 б.э.д. жан мен оның құрылымы туралы ілімі. Аристотельдің психологиялық көзқарастарының биологиялық бағдары. Грек және Рим дәргерлерінің сезім мүшелері: ми, қабылдау, темпераментті зерттеудегі ғылыми жетістіктері.(Гален, Гиппократ). Антикалық кезеңдегі психология дамуының нәтижесі.
Біздің заманымыздың басында кіші Азияның батыс жағалауында орналасқан Геониядағы гректің қала мемлекеті одан соң түстік Италиядағы грек қалаларында сондай-ақ Грецияның өз ішіндегі Афин қаласында антикалық психология дүниеге келді. Бұл кезең ертедегі грек елімен Римде құлдық қоғамның шарықтау кезі еді. Осы кезде мәдениет гректер арасынан поэзия, драматургия, мүсіндеме. Философиялық басқа да мәдениеттің көрнекті өкілдері: Гомер, Аристофан, Геродот, Ксенофон, Демокрит, Сократ, Платон, Аристотель т.б. дүниеге келді. Оның бастамасы Милет қаласынан шыққан. Фалес сауда адамы болған. Ол өз кезінде Вавилон, Египет елдерін аралап, оның даңқы б.э. басындағы 585 ж. Грецияда күн тұтылатынын болжаған және барлық әлемге таралды. Сол үшін ол Египет аңыздарынан «Оракул» көреген деген атақ алған. Фалестің айтуынша барлық заттар судан пайда болған, тіпті жердің өзі де судың бетінде қалқып жүрген жалпақ дөңгелек деген.
Анаксимандор (610-547 ж.) оның пікірінше дүние негізі афион деген. Дүние пайда болып жойылып жатады. Мәңгі жойылмайтын, өзгермейтін афион. Анаксимандор әлемнің түрлері көп болатынын болжады. Ол қалада да ең алғаш әлем картасын сызды. Глобус жасап, күн сағатын шығарды.
Анаксиман (585-525 ж.) дүниенің негізі ауа деп есептеді. Ауаның қоюлануымен сұйықталуынан су, жер, тас, от пайда болды деп топшылады.
Гераклит (535-475 ж.) ол Эфес қаласынан шықты. Оның пікірі бойынша «дүниеде өзгермейтін, қозғалмайтын еш нәрсе жоқ, бәрі ағыста, бәрі өзгерісте». Гераклиттің ойынша дүниедегі барлық құбылыс оттан жаралған. Олай болса жан да оттан тұрады.
Парминит (VI-Vғ.) оның ойынша дүние отпен жерден, яғни заттан тұрған шар. Онда бос кеңістік жоқ. Олай болса еш нәрсе жоқтан пайда болмайды, оны тек оймен тану мүмкін деді.
Сократ (469-399 жж.) гректер арасынан шыққан объективтік идеализмнің негізін салушы. Ол Афиндағы демократиялық құлдық құрылыстың ыдырау кезеңіне сай келді. Сократ үстемдік құрған құл иеленушілердің адамгершілікке жатпайтын сорақылықтарын, олардың сиынған құдайларын сынады. Өйткені бұл кезде Афинадағы бұрын құрылған демократиялық тәртіп бұзылып, үстемдік құрғандар демократиялық аяққа басқан талай заңсыздық, опасыздық әрекет жасап, қылмысқа батқан кезеңді сынады.
Аристотель (384-322 жж.). Аристотель Платонның шәкірті. Атақты Александр Македонскийдің шәкірті. Аристотель объективті идеалист, бірақ ол материализм мен идеализм арасында енжарлық жасады. Аристотель өмірде идеалист болып өтті. Негізгі еңбектері: «Жан туралы», «Физика», «Метофизика», «Категориялар» деген т.б.
Біздің заманымыздың басында кіші Азияның батыс жағалауында орналасқан Геониядағы гректің қала мемлекеті одан соң түстік Италиядағы грек қалаларында сондай-ақ Грецияның өз ішіндегі Афин қаласында антикалық психология дүниеге келді. Бұл кезең ертедегі грек елімен Римде құлдық қоғамның шарықтау кезі еді. Осы кезде мәдениет гректер арасынан поэзия, драматургия, мүсіндеме. Философиялық басқа да мәдениеттің көрнекті өкілдері: Гомер, Аристофан, Геродот, Ксенофон, Демокрит, Сократ, Платон, Аристотель т.б. дүниеге келді. Оның бастамасы Милет қаласынан шыққан. Фалес сауда адамы болған. Ол өз кезінде Вавилон, Египет елдерін аралап, оның даңқы б.э. басындағы 585 ж. Грецияда күн тұтылатынын болжаған және барлық әлемге таралды. Сол үшін ол Египет аңыздарынан «Оракул» көреген деген атақ алған. Фалестің айтуынша барлық заттар судан пайда болған, тіпті жердің өзі де судың бетінде қалқып жүрген жалпақ дөңгелек деген.
Анаксимандор (610-547 ж.) оның пікірінше дүние негізі афион деген. Дүние пайда болып жойылып жатады. Мәңгі жойылмайтын, өзгермейтін афион. Анаксимандор әлемнің түрлері көп болатынын болжады. Ол қалада да ең алғаш әлем картасын сызды. Глобус жасап, күн сағатын шығарды.
Анаксиман (585-525 ж.) дүниенің негізі ауа деп есептеді. Ауаның қоюлануымен сұйықталуынан су, жер, тас, от пайда болды деп топшылады.
Гераклит (535-475 ж.) ол Эфес қаласынан шықты. Оның пікірі бойынша «дүниеде өзгермейтін, қозғалмайтын еш нәрсе жоқ, бәрі ағыста, бәрі өзгерісте». Гераклиттің ойынша дүниедегі барлық құбылыс оттан жаралған. Олай болса жан да оттан тұрады.
Парминит (VI-Vғ.) оның ойынша дүние отпен жерден, яғни заттан тұрған шар. Онда бос кеңістік жоқ. Олай болса еш нәрсе жоқтан пайда болмайды, оны тек оймен тану мүмкін деді.
Сократ (469-399 жж.) гректер арасынан шыққан объективтік идеализмнің негізін салушы. Ол Афиндағы демократиялық құлдық құрылыстың ыдырау кезеңіне сай келді. Сократ үстемдік құрған құл иеленушілердің адамгершілікке жатпайтын сорақылықтарын, олардың сиынған құдайларын сынады. Өйткені бұл кезде Афинадағы бұрын құрылған демократиялық тәртіп бұзылып, үстемдік құрғандар демократиялық аяққа басқан талай заңсыздық, опасыздық әрекет жасап, қылмысқа батқан кезеңді сынады.
Аристотель (384-322 жж.). Аристотель Платонның шәкірті. Атақты Александр Македонскийдің шәкірті. Аристотель объективті идеалист, бірақ ол материализм мен идеализм арасында енжарлық жасады. Аристотель өмірде идеалист болып өтті. Негізгі еңбектері: «Жан туралы», «Физика», «Метофизика», «Категориялар» деген т.б.