Төртқара шежіресі

Төртқара — Кіші жүздің Әлімұлы бірлестігіне кіретін ежелгі және іргелі рулардың бірі. Шежіре деректері бойынша, Төртқарадан тараған ұрпақтар ел қорғаған батырлығымен және би-шешендігімен танымал.

Төртқара руының шежірелік құрылымын төмендегідей тарқатуға болады:

1. Тегі және тармақталуы

Төртқараның негізгі атасы — Қарамашақ. Халық арасында «Төртқара» аталуы Қарамашақтан тараған төрт атаға (төрт қараға) байланысты:

Оразкелді
Ораз
Жаншүкір
Қараш

Кейбір шежіре нұсқаларында бұл тармақтар сәл өзгешеленуі мүмкін, бірақ негізгі діңгегі осы төрт атадан басталады. Олардан ары қарай мынадай ірі ру тармақтары тарайды:

Құламан, Мақұт, Бақшақ, Аппақ, Тоқпан, Ақкиіз, Сәлтеке және т.б.

2. Тарихи тұлғалары

Төртқара руынан қазақ тарихында есімі алтын әріппен жазылған ұлы тұлғалар шыққан:

Жалаңтөс Баһадүр — Самарқандтың әмірі, атақты қолбасшы. Регистан алаңындағы «Шердор» және «Тіллә-қари» медреселерін салдырған тұлға.
Әйтеке би — Қазақтың атақты үш биінің бірі, «Жеті жарғыны» жасаушылардың бірі, мемлекет қайраткері.
Мөңке би — Әйгілі сәуегей, би және ойшыл.

3. Таңбасы мен Ұраны

Қазақ шежіресінде әр рудың өзіндік белгілері болады. Төртқара руының мәліметтері:

Ұраны: Айыртау, Қанталай. (Жалпы Әлімұлының ортақ ұраны — Дойт).
Таңбасы: + (қосу белгісі) немесе | (айыр таңба). Төртқараның таңбасы көбіне «ожау» таңба немесе «айыр» түрінде кездеседі.

4. Мекендеген жерлері

Тарихи тұрғыдан Төртқаралар:

Сыр бойы мен Қызылорда өңірінде;
Ақтөбе облысының аумағында;
Өзбекстанның Науаи, Бұхара облыстарында (Жалаңтөс бабамыз билік құрған өңірлер) тығыз қоныстанған.