Жай осы шақ — The Present Indefinite Tense

Жай осы шақ

The Present Indefinite Tense

Ағылшын тілінің патшасы, сөйлеу барысында 70% -де қолданылады. Ағылшын тілінде қазақ тілінде сияқты 3 шақ бар: осы шақ, келер шақ, өткен шақ, әрбір шақтың аспектілері бар. Анықталмаған және ауыспалы осы шақ бар.

Present Indefinite күнделікті (every, day), жиі (often), кей кезде (sometimes), әрқашан (always), әдетте (usually) қайталанып отыратын іс-әрекеттерді білдіреді.

Жасалу жолы: Қарапайым деген атына байланысты қарапайым жасалады. Infinitive-те тұрған етістікті to – сіз қолдану. 3 жақ жекеше түрде –s, -es жалғаулары жалғанады.

Сұраулы сөйлем: Қазақ тілінде сұраулы сөйлемдер ма, ме, ба, бе, па, пе тіркесуі арқылы болса, ағылшын тілінде көмекші етістіктер арқылы болады. Do/does деген көмекші етістіктер арқылы жасалады: Do I work? Does she work?

Болымсыз сөйлем: Do/does деген көмекші етістікке not көмекші сөзі жалғанады: I don’t work. She doesn’t work.

 

Формасы

Хабарлы

Сұраулы

Болымсыз

I work

You work

He works

She works

It works

We work

You work

They work

Do I work?

Do you work?

Does he work?

Does she work?

Does it work?

Do we work?

Do you work?

Do they work?

I do not work

You do not work

He does not work

She does not work

It does not work

We do not work

You do not work

They do not work

 

 

 

Қолданылуы:

  1. Әдеттегі, қайталанатын іс-әрекетте: They go to the country every weekend.
  2. Жалпыға белгілі ақиқат: The Neva flows into the Baltic Sea.
  3. Жалпы істелетін: I read a book.
  4. Іс-қимыл етістіктері come, go leave, starts, arrive – пен болатын іс-әрекетті көрсетсе: The train starts in half an hour.
  5. Созылыңқы осы шақта қолданылмайтын етістіктер: I see George at the window.

Орфография емлесі: Егер етістіктің соңғы дыбысты ұяң дауыссыз d дауыссызға аяқталсы «s» жалғауы  қосылғанда [z] болып оқылады. Мысалы: reads [ridz].

Егер соңғы дыбыс қатаң дауыссыз дыбыс болса, «s» жалғауы [s] болып оқылады. Мысалы: writes [raits[.

Ал —ss, -ch, -x әріптерінен кейін «es» қосылып, [iz] болып оқылады. Мысалы: teaches [ti:tSiz].

Етістік «у» әрпіне аяқталып ,оның алдындағы әріп дауыссыз болса, онда «y» әрпі «і» әрпіне айналып es қосылады: to study [studies].

Егер ертістіктегі «у» әрпінің алдындағы әріп дауысты болса, онда «s» әрпі тікелей қосылады: says.

Ескерту: Present Indefinite сонымен бірге келешекте орындалатын істі білдіретін бағыныңқы мезгіл және шартты пысықтауыш сөйлемдерде қолданылады.

Мысалы: If you come earlier, you will meet her.

 

 

Бекіту жаттығулары

 

Жаттығу №1

Жақшаны ашып, етістікті қажетті формаға қойыңыз:

  1. I often________ (to tell) a story about animals.
  2. We often __________ (to tell) the truth.
  3. Mary often ____________ (to tell) a lie.
  4. They usually___________ (to go) to the park on Sunday.
  5. Mary and I usually ____________ (to go) to the concert on Monday.
  6. Ben usually _____________ (to go) to the cinema on Wednesday.
  7. My mother always ____________ (to watch) TV shows at noon.
  8. I always _____________ (to watch) in the New Year.
  9. We always _______________ (to watch) the weather forecast in the morning.
  10. The boys sometimes______________ (to work) in the shop.
  11. His friends sometimes ______________ (to work) in the office.
  12. Janet sometimes ______________ (to work) at school.
  13. His uncle________________ (to play) basketball every weekend.
  14. Ann’s daughters _____________ (to play) tennis every year.
  15. Her stepson_______________ (to play) by ear every concert.

 

 

Жаттығу №2

Жақшаны ашып, етістіктерді болымсыз түрге қойыңыз:

  1. I _______ often _______ (not to tell) a story about animals.
  2. We _______ often ______ (not to tell) the truth.
  3. 3. Mary _____ often ______ (not to tell) a lie.
  4. Mary and Peter ______ often ______ (not to tell) jokes.
  5. My friends ________ often ________ (not to tell) tales.
  6. His father ________ often _______ (not to tell) secrets.
  7. Mary and I________ usually _______ (not to go) to the concert on Monday.
  8. Ben________ usually ________ (not to go) to the cinema on Wednesday.
  9. My mother ________ always_______ (not to watch) TV shows at noon.
  10. I _________ always__________ (not to watch) in the New Year.
  11. Your aunt _________ always_________ (not to watch) films in the evening.
  12. Her uncle ________ always______ (not to watch) football on TV at weekend.
  13. Her children ________ always_________ (not to watch) cartoons at 10 a.m.
  14. His friend _________ (not to play) the violin every Monday.
  15. Ann’s daughters ___________(to play) tennis every year.

 

 

Жаттығу №3

Жақшаны ашып, етістіктерді сұраулы түрге қойыңыз:

  1. _______ you often __________ (to tell) a story about animals?
  2. ________ Mary often __________ (to tell) a lie?
  3. _________ Mary and Peter often ________ (to tell) jokes?
  4. ________ my friends often __________ (to tell) tales?
  5. _________ his father often _________ (to tell) secrets?
  6. ________ they usually___________ (to go) to the park on Sunday?
  7. __________ their parents usually_________ (to go) to the theatre on Tuesday?
  8. _____ my sisters usually__________ (to go) to school on Friday?
  9. _______ his relatives usually __________ (to go) to the picnic on Saturday?
  10. ________ my mother always ________ (to watch) TV shows at noon?
  11. ________ I always_________ (to watch) in the New Year?
  12. _________ your aunt always_________ (to watch) films in the evening?
  13. ________ our cousin always_________ (to watch) TV programs at 10 p.m.?
  14. ________ her children always________ (to watch) cartoons at 10 a.m.?

 

 

Жаттығу №4

Жақшаны ашып, етістікті қажетті формаға қойыңыз:

  1. David _______ (to be) an English teacher.
  2. He _______ (to work) at school.
  3. He usually _______ (to get up) at 7 o’clock in the morning and _______ (to have) a shower.
  4. David _______ (to leave) home at 8 o’clock and _______ (to go) to school by bus.
  5. It _______ (to take) him 20 minutes to get it.
  6. Yesterday he _______ (to miss) the bus, so he _______ (to catch) a taxi.
  7. He _______ (to be) in time at school.
  8. Next weekend he _______ (to go) on a hike with his students.
  9. They _______ (to take) everything for their trip.
  10. David _______ (to hope) that the trip _______ (to be) a success.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *