КЕҢІРДЕК

КЕҢІРДЕК
Кеңірдектің қабырғасы төрт қабықшадан тұрады: шырышты, шырыш асты негіз, талшықты-шеміршекті және адвентициалды (2 сурет).
Шырышты қабықшаның (tunica mucosa) екі қабатын ажыратады: эпителий және меншікті табақшасы. Эпителий бірқабатты көп қатарлы призмалық кірпікшелі, құрамына кірпікшелі, бокал тәрізді, эндокриндік және базальды жасушалар кіреді.


2 сурет. Кеңірдектің құрылысы (В.Г. Елисеев, Ю.И. Афанасьев, Е.Ф. Котовский бойынша)
1. Бірқабатты көп қатарлы призмалық кірпікшелі эпителий
2. Шырышты қабықшаның меншікті табақшасы
3. Шырыш асты негіз қабықшасы
4. Аралас ақуызды-шырышты бездердің секреторлық бөлімдері
5. Талшықты-шеміршекті қабықша
6. Шеміршек үсті қабық
7. Адвентициальды қабықша
Кірпікшелі жасушалардың пішіні призма тәрізді, апикальды бетінде шамамен 250-дей кірпікшелері бар. Кірпікшелер ауа ағынына қарсы бағытта қозғалып, ауадан шаң-тозаңдар мен микроорганизмдерді ұстауға қатысады.
Бокал тәрізді жасушалар – біржасушалы эндоэпителиалды бездер – гиалурон және сиал қышқылдарына бай шырыш бөледі. Ол шырыш асты негізде орналасқан бездердің өнімімен бірге эпителийді ылғалдауға қатысады. Шырыштың құрамында микроорганизмдерді залалсыздандыруға қатысатын иммуноглобулиндер болады, оларды борпылдақ дәнекер тінінің плазмоциттері бөледі.
Нейроэндокриндік жасушалардың пішіні пирамида тәрізді, ядросы дөңгелек. Бұл жасушалар ауа өткізу жолдарында орналасқан бұлшық ет жасушаларының жиырылуын реттейтін пептидтік гормондар мен биогендік аминдерді бөледі.
Базальды жасушалар – камбиальды жасушалар – пішіні сопақша немесе үш бұрыш тәрізді. Дифференциялану барысында цитоплазмасында тонофибриллалар мен гликоген пайда болады, органеллалардың саны көбееді.
Шырышты қабықшаның меншікті табақшасы борпылдақ талшықты дәнекер тінінен тұрады, құрамында эластикалық талшықтар басым және олар бойлай орналасқан. Бұл қабатта лимфалық фолликулдар мен айналмалы бағытта орналасқан жекелеген жазық бұлшық ет жасушаларының шоғыры кездеседі.
Шырыш асты негіз қабықшасы (tela submucosa) борпылдақ талшықты дәнекер тінінен тұрады. Мұнда аралас ақуызды-шырышты бездер орналасады, шығару өзектері шырышты қабықшаның бетіне ашылады. Бездер кеңірдектің артқы және бүйір беттерінде басым болады.
Талшықты-шеміршекті қабықша (tunica fibrocartilaginea) 16-20 тұйықталмаған сақиналар түрінде орналасқан гиалинді шеміршек тінінен тұрады. Кеңірдектің артқы бөлігінде шеміршек сақиналарын жазық бұлшық ет жасушаларының шоғыры біріктіреді. Құрылысының осындай ерекшеліктеріне байланысты кеңірдектің артқы қабырғасы жұмсақ, бұл оның артында орналасқан өңеш арқылы ас түйірінің өтуін жеңілдетеді.
Адвентициальды қабықшаны (tunica adventitia) борпылдақ талшықты пішінделмеген дәнекер тіні түзейді.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *