БРОНХТАРДЫҢ БҰТАҚТАРЫ

БРОНХТАРДЫҢ БҰТАҚТАРЫ
Бронхтардың бұтақтары басты бронхтардан (оң және сол) басталады. Олар өкпеден тыс орналасқан бөліктік бронхтарға (1-ші реттік ірі бронхтар), кейін зональдық (2-ші реттік ірі бронхтар) бронхтарға (әр өкпеде 4-тен) тармақталады. Өкпеішілік сегментарлық бронхтар (әр өкпеде 10-нан) субсегментарлық 3-5-ші реттік бронхтарға (орта бронхтар) тармақталады. Олардың тармақтары кіші бронхтарға жалғасады, ал олар терминальды бронхиолалармен аяқталады. Терминальды бронхиолалардан кейін өкпенің респираторлық бөлімі басталады.
Бронхтардың құрылысы. Бронхтардың қабырғасы 4 қабықшадан тұрады: шырышты, шырыш асты негіз, фиброзды-шеміршекті және адвентициалды. Қабықшалардың құрылысы бронхтардың диаметріне байланысты өзгеріске ұшырап отырады. Шырышты қабықшаның (tunica mucosa) үш қабатын ажыратады: эпителий, меншікті және бұлшық етті табақшалар. Эпителий бірқабатты, көп қатарлы призмалық кірпікшелі. Бронхтардың диаметрі кішірейген сайын эпителий жұқарады. Құрамына кірпікшелі, бокал тәрізді, эндокриндік, базальды жасушалар және терминальды бронхиолаларда жиекшелі, кірпікшелі, жиекшесіз, Клардың секреторлық жасушалары кіреді. Шырышты қабықшаның меншікті табақшасы бойлай орналасқан эластикалық талшықтарға бай борпылдақ талшықты дәнекер тінінен тұрады. Эластикалық талшықтардың мұндай орналасуы бронхтардың ауаны жұтқан кезде созылуына және ауаны шығарған кезде қалпына келуіне септігін тигізеді. Шырышты қабықшаның бұлшық етті табақшасы жазық бұлшық ет тінінен тұрады. Бронхтардың диаметрі кішірейген сайын бұлшық етті табақша қалыңдайды.
Шырыш асты негіз қабықшасы (tela submucosa) борпылдақ талшықты пішінделмеген дәнекер тінінен тұрады. Бұл қабықшада аралас шырышты-ақуызды бездердің секреторлық бөлімдері орналасады, шығару өзектері эпителийдің бетіне ашылады. Олардың бөлетін өнімі шырышты қабықшаны ылғалдандырады, ал шырыштың ақуызды компоненті бактериостатикалық және бактериоцидтік әсер етеді. Кіші бронхтарда бездер болмайды.
Фиброзды-шеміршекті қабықша (tunica fibrocartilaginea) ірі бронхтарда гиалинді шеміршек тіні табақшалар түрінде, орта бронхтарда гиалинді шеміршектің орнына эластикалық шеміршек тіні пайда болады және олар аралшықтар түрінде орналасады. Кіші бронхтарда бұл қабықша болмайды.
Адвентициальды қабықшаны (tunica adventitia) борпылдақ талшықты пішінделмеген дәнекер тінінен тұрады, ол өкпе паренхимасының бөлікаралық және бөлікшеаралық дәнекер тініне жалғасады.
Сонымен, ірі бронхтартарда (диаметрі 5-15 мм) эпителий бірқабатты көп қатарлы призмалық кірпікшелі, шырышты қабықшаның бұлшық етті табақшасы нашар дамыған, шырыш асты негіз қабықшасында аралас бездер орналасады және фиброзды-шеміршекті қабықшасы ірі шеміршек табақшаларынан тұрады. Орта бронхтарда эпителий бірқабатты көп қатарлы аласа призмалық кірпікшелі, шырышты қабықшаның бұлшық етті табақшасы қалыңдайды, шырыш асты негіз қабықшасында бездердің саны азаяды, фиброзды-шеміршекті қабықшасы аралшықтар түрінде орналасады. Кіші бронхтарда эпителий екі қатарлы кірпікшелі, бездер мен шеміршек тіні жоқ, шырышты қабықшаның бұлшық етті табақшасы жақсы дамыған. Патологиялық жағдайларда бұлшық тінінің ұзақ уақыт жиырылуы ұсақ бронхтардың қуысын тарылтып, тыныс алуды қиындатады (бронхиальды астма). Терминальды бронхиолалар (диаметрі 0,5 мм). Шырышты қабықшасы бірқабатты текшелі кірпікшелі эпителиймен қапталған. оның құрамына жиекшелі, кірпікшелі, жиекшесіз, Клардың секреторлық жасушалары кіреді. Бронхиолалардың шырышты қабықшасының меншікті табақшасында бойлай орналасқан эластикалық талшықтардың арасында жекелеген жазық бұлшық ет жасушаларының шоғыры орналасады.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *