Белгі бойынша тұқым қуалау заңдылықтары

Белгі бойынша тұқым қуалау заңдылықтары
1-нұсқа
Бірінші бөлім А деңгейі.
1. Бір белгінің көрініс беруіне жауапты гендер:
а) гомолгті; в) аллельді; с) доминантты; д) рецессивті.
2. Бір геннің бірдей аллельдеріне ие даралар:
а) гомозиготалы; в) гетерозиготалы; с) гомологті; д) дұрыс жауабы жоқ.
3. Организмнің барлық гендерінің жиынтығы:
а) фенотип; в) кариотип; с) генотип; д) гомозигота.
4. Екінші ұрпақтың аралық сипаттағы будандарының ыдырауы мынандай арақатынас береді: а) 3:1; в) 1:2:1; с) 3:1:1; д) 2:3:1.
5. Будандардың біркелкілігі мына дараларды будандастырғанда байқалады:
а) гетерозиготалы; в) гомозиготалылыққа ие гетерозиготалы;
с) гомозиготалы; д) дұрыс жауабы жоқ.
6. Дигибридті будандастыру кезінде екінші ұрпақ будандарындағы фенотиптердің саны: а) екі; в) төрт; с) алты; д) сегіз.
7. Хромосомалардың айқасуы:
а) хромосомадағы гендер санына байланысты; в) гендердің доминанттылығы немесе рецессивтілігіне байланысты; с) гендердің ара қашықтығына байланысты; д) жасушадағы хромосомалардың санына байланысты.
8. Құлақтың түк басуы У- хромосомамен тіркесіп тұқым қуалайды. Егер әкесінде осы ауру болса, сол аурумен ауыратын балалардың тууы:
а) 100%; в) 75%; с) 50%; д) 25%.
9. Ер адамдар мен әйел адамдарда бірдей хромосомалар аталады:
а) гомологті; в) жыныстық; с) аутосома; д) гоносома.
10. Адамда гетерогаметті жыныс:
а) әйел; в) еркек; с) екеуі де; д) дұрыс жауабы жоқ.
Екінші бөлім В деңгейі: В1
1. Генетиканың негізін салушы…
2. Белгілердің ұрпағына берілуі …
3. Қарама қарсы белгілер …
4. Басылыңқы белгі …
5. Организмнің сыртқы және ішкі белгілерінің жиынтығы …
6. Генетиканың негізгі әдісі …
7. Өздігінен тозаңданатын өсімдіктер ұрпағы …
8. Гетерозиготаларда белгілер …
9. Адамда тіркесу топтарының саны …
10. Бір хромосомада орналасқан гендер …. тұқым қуалайды.
В2. Гаметалардың типтерін анықта.
АаВВ — ________________
Аавв — _________________
АаВВСС — ______________
В5 . Мендельдің бірінші және үшінші заңы. Талдай будандастыру. Гендердің тіркесіп тұқым қуалауы. (Т.Морган заңы).
В7. Берілгені: 44ХХ х 44ХУ.
А) Берілген даралар қандай гаметалар түзеді?
Ә) Қайсысы аналық, қайсысы аталық дара?
Б) Қай жыныс гомогаметті, қай жыныс гетерогаметті?
Үшінші бөлім. С4.
1-есеп. Қысқа жүнді (А) және ұзын жүнді (а) үй қояндарын екі рет будандастырған. Олардың біреуінің жүні қара түсті (В), екіншісінің жүні ақ түсті (в). Ұрпақты генотип және фенотип бойынша анықта. Көрініс беретін генетикалық заңды түсіндір.
2-есеп. Дальтонизм мен гемофилия Х хромосомада орналасқан рецессивті аллельдің бақылауында болады. Аурудың болмауына доминантты аллельдер жауапты. Гетерозиготалы әйелдер фенотиптік тұрғыда дендері сау, бірақ генотиптерінде көрініс бермеген ауру гені болады және оны өз балаларына беруі мүмкін. Осы мәліметтерді пайдалана отырып, есептерді шеш:
А) дальтонизм, гемофилия белгілерінің тіркесуі адамның қайсы хромосомасы бойынша жүрген?
Ә) дені сау еркек пен әкесі дальтоник болған дені сау әйел арасындағы некеден қандай балаларды күтуге болады? Ата- аналары мен олардың ықтимал ұрпағының генотипін анықта
3-есеп а) 3:1; б) 1:1:1:1; в) 1:2:1 ажырау білдіретін даралардың генотипін жаз.
2-нұсқа
Бірінші бөлім А деңгейі.
1. Бір геннің әртүрлі аллельдеріне ие даралар:
а) гомозиготалы; в) гетерозиготалы; с) гомологті; д) аллельді.
2. Организмнің ішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығы:
а) фенотип; в) кариотип; с) генотип; д) гомозигота.
3. Альтернативті белгілер:
а) біркелкі белгілер; в) қарама- қарсы белілер;
с) әтрүрлі белгілер; д) балама белгілер.
4. Дигомозигота беретін гаметалардың типтері: а) бір; в) екі; с) үш) д) төрт.
5. Будандардың арақатынасы 1:1 болғанда ата аналар:
а) екеуі де гетерозиготалы; в) екеуі де гомозиготалы;
с) біреуі гомозиготалы доминантты, біреуі гетерозигоалы;
д) біреуі гомозиготалы рецессивті, біреуі гетерозиготалы.
6. Моногибридті будандастыру дегеніміз:
а) бір белгісі бойынша ажырайтын дараларды будандастыру;
в) екі белгісі бойынша ажырайтын дараларды будандастыру;
с) үш белгісі бойынша ажырайтын дараларды будандастыру;
д) тқрт белгісі бойынша ажырайтын дараларды будандастыру.
7. Көк көзді, қара шашты әке мен қой көзді, ақщыл шашты шешесінен көк көзді, ақшыл шашты бала туы мүмкіндігі: а) 25%; в) 75%; с) 12,5%; д) 50%.
8. СсВв дарасы қанша тип гамета түзеді, егер белгілер тіркескен болса:
а) екі; в) төрт; с) үш; д) бір.
9. Мендельдің екінші заңы аталады:
а) белгілердің ажырауы; в) біркелкілік заңы;
с) белгілердің ажырап, бір -біріне тәуелсіз комбинациялануы;
д) гаметалар тазалығы мен тіркесіп тұқым қуалау.
10. Хромосомада ген орналасқан жер аталады:
а) аллель; в) кадон; с) локус; д) Пеннент торы.
Екінші бөлім В деңгейі. В1
1. Егер гендер бір хромосомада орналасса, олардың арасында кроссинговер жүзеге аспаса, онда ол гендер …. тұқым қуалайды.
2. Екі белгі бойынша адырайтын дараларды будандастыру …
3. Гендердің жиынтығы …
4. Бірінші ұрпақта көрінетін белгі …
5. Жыныстық хромасомалар …
6. Ген ұғымын ғылымға енгізген ғалым …
7. Доминантты ген рецессивті генді толық баспаса, онда бұл құбылыс …
8. Бір геннің бірдей аллельдеріне ие даралар
9. Бірдей жыныс хромосомалары бар дара…
10. Ұрпағына берілген белгілердің өзгеру …
В2. Гаметалардың типтерін анықта.
АаВв — ________________
ааВв — _________________
АаВВСс — ______________
В5 . Мендельдің бірінші және екінші заңы. Талдай будандастыру. Толық емес доминанттылық.
В7. Берілгені: 44ХХ х 44ХУ.
А) Берілген даралар қандай гаметалар түзеді?
Ә) Қайсысы аналық, қайсысы аталық дара?
Б) Қай жыныс гомогаметті, қай жыныс гетерогаметті?
Үшінші бөлім. С4.
1-есеп.Адамда үлкен көзді және римдік (дөңес) мұрынды анықтайтын ген кішкентай көзді және римдік (тік) мұрынға қарағанда доминантты. Үлкен көзді, грек мұрынды әйел кішкентай көзді, римдік мұрынды еркекке тұрмысқа шықты. Олардың төрт баласы болды, оның екеуі үлкен көзді, римдік мұрынды болды. Анықтаңдар: а) Ата аналарының генотипін; ә) Осы жұпта кішкентай көзді, римдік мұрынды бала туылу мүмкіндігін; б) кішкентай көзді, римдік мұрынды бала туылу мүмкіндігін.
2-есеп. Дальтонизм мен гемофилия Х хромосомада орналасқан рецессивті аллельдің бақылауында болады. Аурудың болмауына доминантты аллельдер жауапты. Гетерозиготалы әйелдер фенотиптік тұрғыда дендері сау, бірақ генотиптерінде көрініс бермеген ауру гені болады және оны өз балаларына беруі мүмкін. Осы мәліметтерді пайдалана отырып, есептерді шеш:
А) дальтонизм, гемофилия белгілерінің тіркесуі адамның қайсы хромосомасы бойынша жүрген?
Ә) Гемофилик еркек пен әкесі дальтоник болған дені сау әйел арасындағы некеден қандай балаларды күтуге болады? Ата- аналары мен олардың ықтимал ұрпағының генотипін анықта
3-есеп а) 3:1; б) 9:3:3:1; в) 1:2:1 ажырау білдіретін даралардың генотипін жаз.

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *