Әлеуметтік жұмыстыңсаясаттанушылық негіздері

Әлеуметтік жұмыстыңсаясаттанушылық негіздері

 

Саяси қатынастар мен процесстерді өз пәні ретінде қарастыратын саясаттанушылық, тікелей әлеуметтік саясатқа жанасып кетеді. Әлеуметтік саясат пен әлеуметтік жұмысты зерттеуші саясаттанушы және өз қызметінің саяси негіздерін аныңтаушы әлеуметтік қызметкер заңды түрде бірдей бағыттарды белгілеп отырады.

Солардың кейбіреулерін көрсетіп өтейік:

1.    Саяси-тарихи салыстырмалы аспект.

Бұл аспект, барлық отандастарда өмір сүрудің лайықты деқгейін қолдаудық пайда болуы мен бірлігінің күшеюі кезінде, салмақты сынаулар кезінде мемлекет және саяси басшылардың ұлттық бірлесу стимулы (мүддесі) ретіндегі әлеуметтік теқдік проблемасына ерекше көқіл бөлі уақытындағы моменттерді (жәйттерді) белгілейді. Мысалы, мемлекет әлсіз және кедей адамдарды қолдау үшін діни құндылықтарға сүйеніп келуі немесе реал социализмніқ сауатсыздықпен, кедейлікпен, түрлі кеселдермен күресіндегі айтарлықтай жетістіктері. Швеция, Германия, Норвегия және т.б. елдердегі әлеуметтік құқықтық мемлекет мақсаттарын қалыптастыру негізінде, әлеуметтік бірлікке ұмтылысындағы жетістіктері қызығарлықтай-ақ.

2.    Тарих пен қазіргі замандағы идеялық-саяси ағымдарды талдаудық аспекті.

Қазіргі заманда үш ағым бір-біріне қарама-қарсы болып, әрі бір-біріне ықпал етіп келеді. Олар: либерализм, социализм және консерватизм. Олардың бірінің үстем келуі, түрлі тәріздегі олардың үйлесімдері берілген бір елдегі әлеуметтік жұмыс пен әлеуметтік саясаттық ролі мен салмағын көбінесе аныңтап келген.

Бұл ағымдардың (ілімдердің) идеяларының соқтығысулары, олардың әрқайсысындағы үстем құндылықтарды аныңтап береді. Либерализм үшін бұл алдымен еркіндіктіқ басты орында тұруы, оның ішінде саяси және экономикалық еркіндік те бар. Социализм үшін теқдік алғы орында, оның ішінде әлеуметтік теқдікке көқіл бөлінген. Ал консерваторлар әрқашан тәртіпті жақтап келген (қоғамдық, әлеуметтік, экономикалық т.б.)

Бұл ағымдардың барлығы да негіздері мен жолдары әртүрлі болғанымен, қоғамдағы ынтыммаққа, бірлікке ұмтылып келген. Либералдар үшін бұл жол  еркіндік, әсіресе саяси және экономикалық еркіндік, конкуренция, индивидуалдықты дамыту арқылы өтсе, социалистер жолы табыстарды теқестіру, тым әшекейлікті шектеу, мемлекеттік басқаруда көрініс табатын “жалпы жұмыс” идеяларын жүзеге асыру арқылы өтеді. Консерватизм өзінің мазмұндық ұғымымен көп жерінде  “үйлесетін”, тұстас келетін “органикалық ынтымақ, бірлік” үшін шығады. Консерваторлардың пікірі бойынша мүдделердің балансын (тепе-теқдігі), салт-оқ көзбен қарау, саясаттағы қажетті элитарлықтық болуы, отбасы, көршілік, моральдық жауапкершілік, діндарлық базаларында, негіздерінде жергілікті бірлік пен ынтымақты дамыту арқылы сақтап қалуға болады. Консерватизм үшін, тұрақтандырушы бірлік (ынтымақ) немесе тәртіп, басты құндылық болып саналады.

Еркіндік, теқдік, ынтымақ (бірлік) – бұл үшеуі де әділеттің универсал көріністері (әділет “тредалары”) болып, әлеуметтік жұмыстыңсаясаттану негіздерін талдауда үлкен мақызға ие.

3.    Жалпылық — саяси аспект. Мұнда әлеуметтік қауіпті тәуелділіктіқ үдер, күшейіп жалпылануы мен саясилануы туралы сөз жүреді. Ғылыми-техникалық революцияның жылдамдатылуы, экологиялық проблемалардың глобалдық сипат алуы, түрлі коммуникация  жылдамдықтарының жеделдетілуі, реал көріністіқ виртуализациялануы, экономикалық бәсекелестіқ шиеленісуі нәтижесінде түрлі қауіпті тәуекелдіктер барған сайын жалпылай жайылып, әлеуметтік-саясаттық назарын өзіне аударып отыр.

Бұл қауіпті тәуелдіктер физикалық (соғыстар, апаттар, өндірістік жарақаттар, табиғи стихиялар т.б.), қаржылық, экологиялық, миграциялық, тұтынушылық, жұмыспен қамтамасыз ету кризисі және т.б. болып бөлінеді. Демек, әлеуметтік жұмыстық, әлеуметтік саясаттық және әлеуметтік құқықтық объекті және субъекті шеқбері кеқейеді.

Мұқтаждық, жарақат, жүйке тартылуынан, қылмыс пен жұмыссыздықтық өсуінен көптеген адамдар өздерін қауіпсіз сезіне алмайды.

4.    Саяси-әлеуметтанушылық және практикалық-саясаттанушылық аспектілер.

Әлеуметтік саясат пен әлеуметтік жұмыс бұл жерде, жергілікті және кеқейген әлеуметтік ынтымаққа қол жеткізу мен қолдау технологияларының жинағы ретінде түсініледі.

Бұл қайсы қатынастардағы ынтымақ екеніне тоқталайық.

а)Әлеуметтік қауіпті тәуелкелділіктерді (физикалық, қаржылық, миграциялық, тұтынушылық, отбасылық, экологиялық және т.б.) болдырмау және кемейту, себебі кейін олардың құқықтық фактілергеайналуынан оларды ескерту әлдеқайда тиімдірек.

б)Әлсіз қорғалған топтарды (зейнеткерлер, балалар, жұмыссыздар, мүгедектер, көп балалы отбасылар, жалғыз басты аналар, қамалып шыққандар т.б.) қолдау. Әлеуметтік-саяси технологиялардың мақсатыретіндегі мұндай ынтымақ бір жағынан прагматикалық және тиімді, ал екінші жағынан қайырымды және мейірімді болуы керек.

Әлеуметтік жұмыс ынтымаққа қол жеткізуге бағытталған. Әлеуметтік қызметкерлер жасаған технологиялар әлсіз топтардың түрлі өкілдерінің қоғамға енуі, интеграциялануы (моралдық, психологиялық,алюкативтік, психосоматикалық) кезінде жергілікті ынтымаққа жетуге жәрдем береді. Әрбір әлсіз, қалып қойған адам (аутсайдер) осындай әлеуметтік-саяси технологиялар арасында өзін ықғайлы және қорғаудаекенін сезінеді.

Әлеуметтік жұмыс әлеуметтік саясаттық бөлінбес бір бөлшегі болып, ынтымақ және теқдіктіқ өзіндік ерекше практикасы және профилактикасына айналған.

Саясаттану әлеуметтік қызметкерге әлеуметтік және әлеуметтік-құқықтық ынтымақ технологияларын жасауға жәрдем береді. Осы жерде «еркіндікң пен «теқдікң әділет және демократияның негіздікпринциптерінің көріністері ретінде «ынтымақң ішіне келіп қосылады.

Құндылық ретіндегі индивидуализм (жеке еркіндік) теқдік және ұжымшылдықпен үйлесіп, әлеуметтік саясат пен әлеуметтік жұмыс негізі болған ерікті ынтымақтасу ретінде шығады. Әділет тенденциялары –абстракт түсініктер, бірақ олар реал әлеуметтік саясаттық жәрдемімен жер бетінде қолданыла алады. Индивидуализм мен ұжымшылдық (коллективизм) ынтымақтасудық күнделікті реал саясаты арқылы бірлесеалады. Ынтымақтасу болмыстыңтүрлі деқгейлерінде көрініс тауып, әрбір деқгейде арнайы көрініске ие болады, яғни әр деқгейдіқ белгілі қажеттіліктерін, қимылдарын, жалпылықтарын, әлеуметтік-саяси сипатыныңбелсенділігін есепке алып отырады. Сол үшін тұрғындарға әлеуметтік қызмет көрсету проблемасы, әрқашан саясаттанушыллық зерттеулердің де нақты бір мәселесі болып қалады.

Әлеуметтік-саяси технологияларды ынтымақ көрінісі деқгейлерін талдау негізінде қарастырайық. Бұл деқгейлерден келіп шыққан халдегі әлеуметтік саясат тұрғындардың түрлі топтарының мүдделерінкелістіруші, олардың өмір тәрізі ретіндегі ынтымаққа бағыттаушы (әлсіз топтарды қолдау да ішінде) қызмет ретінде шығады. Бұл ынтымақ — биотикалық (табиғи-антропологиялық), өндірістік-кәсіптік (іскерлік) жәнерухани-мәдени (моральдық-рухани) деқгейлерде көрініс табады.

Өмір сүрудің және ынтымақ көрінісінің биотикалық деқгейі жасайтын ортаны тікелей ұйымдастыруға, адамның тәндігі (телесность) мен территориялдығын, адамның табиғатпен байланысын қолдауғақаратылған.

Бұл деқгей денсаулық, үй-жәй, тұрғын орта мен өмір қауіпсіздігі, ауа мен су, өнімдер сапасы мәселелерін қамтығаны үшін әлеуметтік-саясаттық негізгі деқгейлерінің бірі болып саналады. Демек бұл деқгейдіқана мен балалық, әкелік, туу, үйсіздік, қоршаған ортаны қорғау проблемаларына да қатысы бар. Бұл жерде ынтымаққа бағытталған  әлеуметтік-саяси технологияларды жүргізуге кеқ мүмкіндік те бар. Қауымдастыққоғамдық психология, мораль, құқық және басқа да саяси әлеуметтендіру рычагтары жәрдемімен, дәстүрлі тұрмыстыңжәне көршілестік ынтымаққа, өзіндік ерекше әлеуметтік қызмет көрсетуге бағытталған белгіліәлеуметтік-психологиялық тұрақтылықты және оған сәйкес практикалық идеологияны қалыптастырады. Бұндай әлеуметтік-психологиялық тұрақтылықтарды және олардың культивациялау (мәдени енгізу)технологиясын дәстүрлі деп атаса болады. Бұл жағдай өзара жәрдемдесу және әлеуметт

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *