Дамыған мемлекеттерде антибиотиктер

Қазіргі заманғы медицина мен ветеринарияның арсеналында адам жəне жануарлардың ауруларына қарсы нəтижелі емдік қасиеті бар көптеген заттар белгілі.

Биохимия, генетика, молекулалық биология, иммунология, микробиология жəне вирусология сияқты биологиялық ғылымдардың қарқынды дамуына байланысты адам жəне жануарлардың бұрын қиын жолмен жазылатын ауруларының терапиясы үшін пайдаланылатын жаңа фармацевтік жəне ветеринарлық препараттарды өндіруді жүйелі түрде өсіру мақсатында медициналық жəне ветеринарлық биотехнологияның мүмкіндіктері кеңеюде.

Осы жөнінде инфекцияға, қатерлі ісік жəне басқа да ауруларға қарсы адам организмінің қорғаныштық күштерінің деңгейін бақылайтын табиғи қосылыстар зерттелуде. Дамыған мемлекеттерде антибиотиктер, инсулин, интерферондар жəне интерлейкиндер, вакциналар мен моноклональды антиденелерді өндіру тұрақты жолға қойылған. Қазақстанда медициналық жəне ветеринарлық биотехнологияның даму тенденциясы нығаю үстінде.

Ветеринария және медицина саласында ғылыми-техникалық прогрестің өзекті бағытының қазіргі заманғы жағдайын зерттей отырып медициналық және ветеринарлық биотехнологияның әдістерінің көмегімен диагностикалық және дәрілік  препараттрады жасаудың медико-биологиялық және ветеринарлық биологиялқ тәсілдерінің стратегиясын, антибиотиктер, антиденелер, вакциналар сияқты қазіргі дәрілік заттардың өндірістік деңгейді өндірілуінің негізін көрсету.

Биотехнологиялық әдістерімен алынатын дәрі-дәрмектердің сапасын және идентификациясын бақылау әдістерінің фундаменталды негіздерін, генетикалық инженерия және инженерлік энзимологияның   әдістері  арқылы өндірісті жетілдіру негіздері;

  — биотехнологиялық дәрілік заттарды дайындау дағдылары мен  тәжірибе жүргізгенде жүзеге асыруды, шикізаттың,  қоректік орталар, жартылай өнімдер мен соңғы өнімдердің сапасын бағалау жөнініде қалыптастыру;

— биотехнологиялық өндірістің сәйкестігін, өдірісте қолданылатын биообъект продуценттер және соңғы өнімдерінің экологиялық қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін дұрыс бағалау қабілетін, сонымен бірге дәрілік препараттар ретінде  рекомбинантты белоктардың сапасын бағалау кезінде дұрыс  бағдарды қалыптастыру.

Гендік  инженерия,  микроорганизмдер  биотехнологиясы, биохимия, генетика, молекулалық биология, иммунология, микробиология  жəне  вирусология  пәндерінен  алатын  білімдерін  игеруі  үшін  қажет жәнеде «медициналық және ветеринарлық биотехнология» пәні дәрітанудың әртүрлі сұрақтарды, оның ішінде өсімдік, жануар және минерал тектес табиғи шикізат материалдарды дәрілік препараттарға өңдеу, дәрілік заттардың синтезін, дәріханалық және өнеркәсіптік жағдайларда дәрілерді дайындау, дайындалған дәрілер мен дәрілік препараттарға жан-жақты анализ жүргізу, сонымен бірге фармацевтикалық өндірістің биотехнологиясын ұйымдастыру сұрақтарын қарастырады.

Медициналық жəне ветеринарлық биотехнологияның əдістерінің көмегімен диагностикалық жəне дəрілік препараттарды жасаудың медико-биологиялық  жəне ветеринарлық-биологиялық тəсілдерінің стратегиясын;    практикалық денсаулықты сақтау жəне ветеринарияда пайдаланылатын,олардың ішінде гормондар, интерферондар, интерлейкиндер, антибиотиктер,антиденелер, вакциналар сияқты қазіргі дəрілік заттардың өндірістік деңгейдегі өндірілуінің  негізін  алу қажет.

 

1. Медициналық жəне ветеринарлық биотехнологияның объектілері микроорганизмдер, вирустар, жануарлар ұлпалары мен клеткалары.

 

  1. Биотехнология және медицина.
  2. Биотехнологиялық әдістерімен дәрілік, профилактикалық және диагностикалық препараттарды алу.
  3. Биообъектілер дәрілік, профилактикалық және диагностикалық препараттардың өндіріс заттары ретінде.
  4. Биообъектілердің  классификациясы.

 

Қазіргі кезде  ipi масштабты биотехнологиялық өндірістер бар.

Оқу   құралының   берілген   тарауында   микробиологиялық   өндіріс технологиясына және де оларды бақылау,  қаркындату   және басқару әдістеріне негізгі көңіл берілген.

Микробиологиялық   өндірістің    технологиялық   процестері  келесі сатылардан тұрады:

— егінді материалды дайындау,

— қоректік орталарды дайындау және залалсыздандыру,

— микроорганизмдерді дақылдау (микроб синтезі),

— кажетті  (соңғы, құнды) өнімді бөліп алу,

— препараттардың     тауарлы    өнімдерін    алу    (кептіру,    ұнтақтау, стандарттау және қаптау).

Клеткалық және гендік инженерия өндірістерін  пайдалану арқылы клетканы генетикалық өзгерту және оның  негізінде  өсімдікті  алу.

Клеткалық және гендік инженерия негізінде клеткаға геномды, бip том  немесе жеке генді енгізу үшін келесi әдістемелік  мәселелерді ескеру керек:

Генді  бөліп  алу (геномнан бөліп  алу, синтез т.б.);

өciмдiк протопластарына кажетті гендерді енгізу үшін векторларды кұру;

генетикалық материалды нуклеаза ферментінің әсерінен қорғау; өсімдіктерден функциональды активті протопластарды бөліп алу.
Өсімдіктер биотехнологиясының әдістемелері түпкілікті дерлік рекомбинантты ДНК технологиясының ашылу арқасында езгерді. Гендік инженерия көмегімен вирустарға, гербицидтерге тұрақты, жемістердің жетілу уақыты өзгерген, гүлдерінің түсі өзгерген, тұкымдарының тағамдық құндылығы жоғарылаған және т.б. трансгенді өсімдіктер aлуғa мүмкіндік туды.

Зертханалық жағдайда өсірілген  трансгенді қойлар, сиырлар, шошқалар,қояндар бөтен түрлі генетикалық матерлиалмен детерминацияланған әртүрлі биологиялық белсенді қосылыстар алдымен ақуыздар (интерлекин,интерферон, эритропоэтил, моноклональды антиденелер, қан ұю факторы және т.б.) және сүтпен (сүт безі-«биореактор») түзіледі        

Сонымен қатар американдық зерттеушілердің мәліметтері бойынша (Pursel және т.б 1980) трансгенді шошқаларға трансфицерленген геннің өсу гормоны сонымен өсудің тездетілуі, жемнің қолданылу тиімділігінің жоғарылауы және денесіндегі май құрамын төмендету, кейін жануарларда асқазан жарасы және ақсау пайда болады, кейде глюкоза метаболизмнің  бұзылысы болады.

Сондықтан салаы биотехнология тарихында әр биологиялық обьектісімен бөлек көрсетілген-микробты, өсімдік және жануар жасушасы салалы емес биотехнологияда рекомбинантты ДНК технологиясымен шектелуі қосылады. Түрлендірілген микроорганизмдер трансгенді өсімдіктер мен жануарлар-бұл биологиялық ғылымның, сонымен қатар биотехнологияның әрі қарай дамуы.

Медицинада қолданылатын қазіргі заманның биотехнологиясының зерттеулеріндегі бағана жасушаларының биологиялық обьектісінің маңыздылығы төмен емес. Бұл жасушалар адам және жануар ағзасында ұзақ уақыт бойы өзін-өзі қолдай алу қабілеті бар. Олар ағзаның кез-келген жерінде қажет, ерте жаңа жоғары жетілдірілген жасушалар керек болса, себебі олар пролиферациялар қабілеті қатайтады.

Бұл   мәселені   шешуде,   түзпін   ретінде   ортада   изобелоктарды   көп        мөлшерде түзетін ipi клеткаларды  бұған ашытқылар қолайлы  таңдап алған  жөн.   Штамм- түзгінтерді таңдап алғаннан  кейін, өте қатаң бақыланатын     жағдайда     барлық     қажетті     бақылаушы     өлшегіш аспаптармен жабдықталған ферменттерде егінді  материалдарды бірден көптен жинауға кіріседі.

Гендік инженерия немесе шет елден  әдебиеттерден терминология бойынша «ДНҚ-ның  рекомбинантты молекулаларымен жұмыс істеу» -XX ғасырдың 70-жылдарында, молекулярлық биологияның  дүниеге келуімен қалыптасуының нәтижесінде пайда болған жаңа экспериментальды ғылым.

Бұның негізгі мәні  — ДНК молекуласының  қатаң тэртіпте белгілі 6ip бөлімшесінің  фрагменттенуі және ДНҚ-ның  жаңа рекомбинантты молекуласының in vitro жағдайында фрагменттердің бір-бірімен қосылуы. Фрагменттердің бөлімшелері қалай болса солай қыстырылып, полинуклеотидтердің  ішіне  енуі мумкін, өйткені клеткалар ферменті оны есептеудің тек басы мен аяғында берілетін  сигналдары арқылы хабардар болса, сигналдардың  берілу аралықтарында, нуклеотидтердін бірізділіген  бейхабар болады.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *